Even niets doen is om allerlei redenen gezond. Het helpt tegen stress, het maakt je rustiger en zorgt voor een opgeruimd hoofd. De kunst van het niksen is dus eigenlijk zorgen voor je mentale welzijn. De clou is dat je je ontspant en dat daardoor je gedachten mogen afdwalen. Even niks doen maakt ons creatiever en gelukkiger en is een vaardigheid, geen vorm van luiheid. Dit klinkt natuurlijk fantastisch, maar hoe doe je niks? Het klinkt vast gemakkelijker dan het in werkelijkheid is. Zoiets vraagt om een klein onderzoekje, toch?

Volgens een TV programma met inspirerende verhalen over zingeving en ‘klein’ geluk (zin in morgen) werd Finland voor de 7e keer uitgeroepen tot het gelukkigste land ter wereld. Voor de Finnen is het woord sisu een kernbegrip. Het is een woord dat, net als het Deense hygge (‘gezelligheid’), geen officiële vertaling kent. Het komt van sisus, dat voor ‘kern’ staat en van sisällä, dat voor ‘binnen’ staat. Sisu komt dus neer op iets als ‘dat wat binnen in je zit’ of wat vrijer vertaald: ‘de kracht in jou’. Je kunt het vergelijken met wat de Amerikaanse psycholoog William James (1842 – 1910) de ‘tweede wind’ noemde. ‘Een kracht die ons kan helpen om door te gaan op het moment dat we denken dat we erdoorheen zitten.’ De Finnen hebben het in deze context ook over ‘liike on lääke’, wat zoveel betekent als ‘beweging als medicijn’. Kijk, dat lees ik ook in andere artikelen. Bij tips om niks te doen staan o.a. ook ideeën als op een terras zitten met vrienden en wandelen. Je doet dan weliswaar niet helemaal niks, maar je moet ook niks en daarin schuilt al een groot verschil. Wandelen afgewisseld met een terrasje zijn voor ons deze dagen een gouden combinatie!

We treden vandaag een beetje buiten de toeristische paden en hopen daarmee een beeld te krijgen van het gewone dagelijkse leven in de hoofdstad. We doen wat de instructies ons aangeven. We starten in het ‘romantische Praça das Flores en nemen iets lekkers bij Pau de Canela’. Hoe makkelijk kan het zijn ;). Ook bij de Lisboetas is dit één van Lissabons meest geliefde pleinen vanwege de rust. Een echt buurtpleintje waar de vele bomen tijdens warme dagen verkoeling en schaduw geven en je lekker momentjes tijd voor jezelf kunt pakken op de vele banken rondom een kleine fontein. Vanaf het terras (dat kan hier al!) hebben we goed zicht op het plein en ontdekken we aan de overkant zelfs zo’n typerende kiosk die je hier overal tegenkomt.

De kiosken lijken op prieeltjes en je ziet ze werkelijk overal. De eerste kiosk in Lissabon, geïnspireerd op de kiosken in Parijs, opende haar deuren in 1869. De Quiosque de Refresco is vandaag de dag niet meer uit het straatbeeld weg te denken. Oorspronkelijk waren ze bedoeld voor de verkoop van kranten en tijdschriften, maar al snel werden het vooral plekken waar mensen elkaar konden ontmoeten. Logisch dus dat je er nu een hapje en vooral een drankje kunt kopen. In de 20e eeuw werden ze een beetje overbodig omdat publieke bijeenkomsten en openbare gesprekken werden ontmoedigd onder het bewind van dictator Salazar. Gelukkig zijn velen inmiddels in ere hersteld en zijn ze tegenwoordig een onmisbaar en alom vertegenwoordigd onderdeel van de lokale cultuur geworden. 

We stijgen en dalen door smalle straatjes waarin we verrassende winkeltjes ontdekken. Zo staat de Rua de São Bento bekend om de vele antiekzaken. Sommige van deze winkeltjes schijnen al meer dan drie generaties in handen van dezelfde familie te zijn. Je moet er vaak vlak langs lopen om het als een winkeltje te herkennen, dus niet te snel lopen 😉

Wat wel meteen in het oog springt is het grote parlementsgebouw, het Palacio da Sao Bento, waar het Portugese parlement bijeen komt. Een imposant gebouw met marmeren pilaren en versierd met beelden. Oorspronkelijk was dit 16e eeuwse gebouw een Benedictijner klooster en dat kun je je ook goed voorstellen. Twee wachten bewaken het gebouw waar je slechts als voetganger langs mag lopen. Alle verdere toegang wordt verhinderd door hoge hekken. Kennelijk heb je ook hier, op het pleintje voor de hoofdingang, te maken met protestacties. Grote borden met leuzen belemmeren ons uitzicht als we door een smal straatje omhoog lopen, waardoor we toch weer een mooi fotomomentje mislopen ……. 

De wijk Sȃo Bento staat verder vooral bekend om de Basilica da Estrela en het er tegenover gelegen schitterende park Jardim da Estrela, vol exotische planten en de nodige cafés. We lopen op ons gemak door het park, zien heel veel schoolkindertjes die kennelijk op een soort schoolreisje of ander educatief uitje zijn. De verschillende groepen hebben verschillende outfits aan. Maar goed ook, anders verlies je snel het overzicht, lijkt me. Naast hoge aloe vera planten en reusachtige cactussen zien we ook een enorme drakenbloedboom.

Even googelen leert dat dit een plant is die van nature voorkomt op de Canarische Eilanden, Kaapverdië en Madeira, maar de plant is vrijwel niet meer in wilde staat te vinden. De tot 12 m hoge plant wordt gekarakteriseerd door één of meerdere stammen met een relatief dichte, parapluvormige kroon met dikke bladeren. Het is een langzaam groeiende plant, die er tien jaar over doet om een hoogte van 1 m te bereiken. Deze torent hoog boven ons uit en is daarmee dan minstens decennia oud. Dat kan ook gemakkelijk want van dit soort planten wordt aangenomen, dat ze duizenden jaren oud kunnen worden. De naam van de plant heeft een bijzondere verklaring. Als de bast wordt ingesneden of de bladeren worden gekneusd, scheidt de plant een roodachtig hars uit, dat bekendstaat als drakenbloed, omdat werd geloofd dat het bloed was van Europese draken. Eén van de legendes luidt dat de eerste Drakenbloedboom is ontstaan uit het bloed van een draak die gewond raakte in een gevecht met een moedige olifant. Uit de grote druppels bloed ontstond een eigenaardige boom die het bloed van de draak bevatte. Door de jaren heen is de hars gebruikt voor vele doeleinden (het rode sap heeft ook medicinale eigenschappen) en grappig genoeg voegen Italiaanse vioolbouwers het nu nog steeds toe aan de door hen gebouwde instrumenten. 

Omdat we een route lopen ‘off the beaten track’ zijn er op deze wandeling relatief weinig bezienswaardigheden en des te meer cafeetjes en restaurantjes. Keuze genoeg! Amélia Lisboa moet ons echt een vakantiegevoel geven waardoor we hier naar binnen lopen en in een royale binnentuin reflecteren over de opgedane ervaringen tot nu toe.

We concluderen dat dit niet de meest inspirerende wandeling is, maar dat ook deze rustige stedelijke omgeving mooie zelfinzichten kan geven omdat je symbolen en metaforen rondom immers vaak naar je eigen leven kunt vertalen. Door het gebruik van onze zintuigen (kijken, luisteren, ruiken en voelen) kunnen we ons steeds weer, ook door kleine dingen, laten verrassen. Dat lukt ook zeker, denk maar aan de drakenboom en de kiosken. 

De volgende verrassing is de wijk Campo de Ourique, een wijk met een knusse sfeer  waarin ook het ‘kleine broertje’ van Mercado da Ribeira te vinden is. De Mercado de Campo de Ourique trekt steeds meer bezoekers, juist omdat het hier wat kleinschaliger en wat gemoedelijker is, terwijl er wel een grote keuze is in verse producten.

Een piepklein cafeetje dichtbij kunnen we niet overslaan. Hier serveren ze ‘de beste chocoladetaart ter wereld’, eentje met geheime ingrediënten die smelt op je tong. Onweerstaanbaar toch?

Tot besluit nemen we de authentieke tram 25, die al vanaf 1901 in gebruik is, terug naar de oevers van de Taag. In 1873 werd de eerste paardentramlijn in Lissabon geopend en in 1890 ging hier de eerste kabeltram rijden. Daarbij werd gekozen voor een spoorwijdte van 900 millimeter die behalve in Lissabon alleen maar voorkomt in Linz (Oostenrijk). In 1901 werd de eerste elektrische tramlijn in gebruik genomen. Het elektrische tramnet bleef daarna groeien tot aan de opening van de metro in 1959. Het netwerk telde toen 27 lijnen. Tegenwoordig zijn dat er nog maar 6. Deze nog bestaande lijnen kennen steile hellingen (tot 14%) en krappe bogen. Vooral tram 28 is een toeristische trekpleister, maar tram 25 is een goed alternatief.

Langs het grote plein, het lijkt wel de toegangspoort tot de stad, zijn voldoende restaurantjes te vinden voor ‘um aperativo’ in het avondzonnetje. Dit is ‘la dolce vita’ of in goed Portugees: ‘a doce vida’.

Zo zag ons dagje niksen er dus uit en daar hebben we volledig van kunnen genieten wat weer alles te maken heeft met kunnen genieten van het moment. Een aanrader !!