HÀ NỘI

Hanoi (zoals het in gewoon Nederlands wordt geschreven :)) bestaat al meer dan duizend jaar. Hanoi was de hoofdstad van Noord-Vietnam, maar sinds de hereniging (1976) is het de hoofdstad van het hele land. Al in 1010 na Christus stichtte keizer Ly Thai To zijn hoofdstad in het gebied wat nu Hanoi heet. Hij noemde zijn stad echter Thang Long (‘opstijgende draak’) omdat hij hier een gouden draak over de rivier had zien vliegen. Het was een wereld vol mythen en legendes of zou het de Chinese invloed zijn geweest? De naam Hanoi van tegenwoordig is qua betekenis een stuk minder betoverend, het betekent gewoon ‘de stad in de bocht van de rivier’, want de stad ligt nu eenmaal aan de Rode Rivier.

Kenmerkend voor Hanoi (de tweede stad van Vietnam met zo’n 6.5 miljoen inwoners) zijn de meren in en rond de stad. Het centrum ligt rond het Hoan Kiem meer, waar je ook de meeste bezienswaardigheden kunt vinden. Met deze eerste informatie rijden we naar ons onderkomen voor de komende dagen in de wijk ‘The Old Quarter’, het levendige handelscentrum van Hanoi, wat net boven het Hoan Kiem meer ligt. Het vakantiegevoel is inmiddels volop aanwezig!

_DSF1269

Onderweg zien we onze eerste bezienswaardigheid, de mozaïekmuur van Hanoi. Een geweldig kunstproject van bijna 4 km lang als versiering van de betonnen dijk langs de Rode Rivier. Vietnamese kunstenaars hebben het geheel ontworpen en uitgevoerd in samenwerking met Vietnamese schoolkinderen en kunstenaars uit het buitenland. Het is het grootste mozaïek ter wereld geworden met onderwerpen uit de Vietnamese cultuur en haar geschiedenis. Het is jammer dat de weg er langs zo druk is en dat je het geheel niet wat beter (lees rustiger) kunt bekijken, want het resultaat lijkt me absoluut de moeite van een nadere bestudering waard.

201607 Vietnam28.jpg

Ons hotel ligt midden in een wirwar van nauwe straatjes. Volgens onze boekjes zijn deze straatjes nog net zo levendig als zeshonderd jaar geleden toen de diverse gilden delen van de straat opeisten om hun waar te verkopen. Hoewel er tegenwoordig niet altijd meer één product per straat verkocht wordt, zijn de straten nog wel vernoemd naar de producten die er vroeger verhandeld werden: de papierstraat, de schoenstraat of zoals ‘onze straat’ de baksteen straat (Ngo Gach Str). We hebben meteen zin om op onderzoek uit te gaan! We hebben anderhalve dag om zoveel mogelijk van deze stad te ontdekken, maar waar te beginnen? Na rijp beraad maken we een lijstje, waarop in elk geval staan: het Mausoleum van Ho Chi Minh, de Bach Ma tempel, het Hoa Lo Prison Museum, de Tempel van de Literatuur en het waterpoppentheater. Voeg het lopen en het verkennen van onze directe omgeving daarbij en we komen vast nog tijd tekort. 🙂 Misschien hebben we nog tijd voor een blikje in ‘The French Quarter’?

_DSF1273.jpg

De ‘Mach Ba Temple’ of de tempel van het witte paard ligt vlak bij ons hotel. Het is één van vier tempels die Hanoi in alle windrichtingen beschermen. Deze oostelijke tempel dateert uit 1010, het jaar waarin Hanoi werd gesticht en is daarmee het oudste gebouw in deze wijk. De tempel is vernoemd naar het legendarische witte paard dat de keizer van destijds liet zien hoe hij de muren van de stad moest plaatsen en bouwen.

_DSF1252.jpg

Alles lijkt hier te verwijzen naar prachtige verhalen en oude legendes die nog steeds in ere worden gehouden. Het grote Hoan Kiem meer maakte ooit deel uit van de Rode Rivier, maar na 1490 veranderde de loop van de rivier en bleef dit deel over. De oorspronkelijke naam ‘Groen Water’ werd veranderd in ‘Meer van het Teruggegeven Zwaard’ (Hoan Kiem) toen een reuzenschildpad in de 15e eeuw het zwaard terugvroeg waarmee de toenmalige keizer de Chinese bezetters had verdreven. De schildpad wordt, naast de feniks, de draak en de ‘leeuwhond’, nog steeds gezien als een heilig wezen. Hier worden sprookjes geschreven!!

201607 Vietnam13.jpg

Een ander evenement is het ‘water puppet theater’; een duizend jaar oude Vietnamese traditie voortgekomen uit de verbouw van natte rijst in de delta van de Rode Rivier. Tijdens de overstromingen van hun velden zagen de rijstboeren hun veld als een potentieel toneel of misschien was het wel een andere vorm van inkomen? In elk geval staan de toneelspelers tot hun middel in troebel water terwijl ze met een systeem van katrollen en lange bamboepijpen hun poppen een eind verderop kunnen bewegen. Het lijkt dus alsof de poppen hun capriolen geheel zelfstandig op het water uithalen. De verhalen vinden vaak hun oorsprong in de Vietnamese mythologie (zoals het zwaard verhaal en de vier heilige dieren). Daarnaast zijn er de ‘gewone’ vertelsels van opscheppers die in de maling worden genomen etc. Speciale lichteffecten en een live band completeren het geheel en maken het zeker de moeite waard om eens mee te maken.

IMG_5650.jpg

Dit was het luchtiger werk, nu over naar de meer serieuze aangelegenheden. Het mausoleum wordt zeer serieus genomen. Een bezoekje aan Bac Ho (Oom Ho) kan alleen plaatsvinden in lange broek en zeer gedekte bovenkleding. Mijn wat wijde hals wordt al erg kritisch bekeken. De rij bezoekers op weg naar binnen is echter dermate lang dat de wachttijd wordt geschat op minimaal twee tot drie uur. Ondertussen is het al rond de 40 graden C, dus de beslissing om de glimp van oom Ho (gerespecteerde titel!!) te laten voor wat het is, is snel genomen. Via de achterdeur lopen we het grote plein op. Volgens ons gidsje een combinatie van het Rode Plein in Moskou en Tiananmen Square in Beijing. We zijn onder de indruk! Rechts van ons ligt het mausoleum, links de regeringsgebouwen. Nog steeds steken de ministers (bijna dagelijks!) voor of na een vergadering het plein over om respect te betonen aan hun vroegere leider. Ho Chi Minh wilde eigenlijk gecremeerd worden, waarna zijn as moest worden uitgestrooid op niet nader genoemde plaatsen (noord, zuid, midden) van het land. De heersende regering had echter andere ideeën en trok in het geheim naar Moskou om te informeren naar mogelijkheden tot balsemen. Zo is het gekomen en ik moet zeggen het is haast onvoorstelbaar dat er ruim 45 jaar na zijn dood (1969) nog steeds zulke rijen mensen onder toeziend oog van strenge soldaten bereid zijn uren te wachten om slechts een glimp op te vangen van ‘een kleine grijze man met plukkerige baard om daarna hun weg met betraande ogen te vervolgen.’ Zoiets kennen wij toch niet?!

IMG_5732.jpg

De Hoa Lo Prison of Maison Centrale laat zien hoe de Fransen aan het eind van de 19e eeuw een heel dorp vernietigden om ruimte te maken voor een gevangenis voor zo’n 450 personen. Het was vooral bedoeld voor Vietnamese politieke gevangenen die voor onafhankelijkheid streden. Het bleek dat er hier in 1950 meer dan 2000 gevangenen vastzaten. Veelal vastgeketend aan banken met heel weinig ruimte voor wat beweging. De omstandigheden waren absoluut beroerd; marteling en de dood waren de enige vooruitzichten. Het is echter nooit een echt succesvolle gevangenis geweest. Honderden gevangenen wisten door de jaren heen te ontsnappen via het riool. Die mensen moeten wel enorm mager geweest zijn, want de gaten die wij zien lijken onmogelijk groot genoeg te zijn voor een dergelijke actie! Later hebben de Amerikaanse gevangenen, tijdens de Amerikaanse (Vietnam) oorlog, deze gevangenis ironisch het ‘Hanoi Hilton’ genoemd omdat de Noord Vietnamezen probeerden aan te tonen hoe goed de Amerikanen hier behandeld werden. De verhalen van de overlevenden zijn heel anders.

_DSF1250.jpg

Tenslotte nog een paar woorden over de Tempel van de Literatuur. Deze tempel is gesticht in 1070 naar voorbeeld van een Confuciaanse tempel in China. Zes jaar later werd er de eerste universiteit van het land gevestigd; de ‘School voor de zonen van het land’. In eerste instantie vooral voor de zonen van de adel, later ook voor de zonen van de Mandarijnen en nog weer later voor alle geschikte kandidaten. De namen van alle studenten die tussen 1442 en 1779 afstudeerden zijn op 82 grote gedenkstenen gegraveerd die rusten op de rug van een schildpad. Hoe bijzonder is dat?

Als ik erop terug kijk wat hebben we dan veel gedaan in de korte tijd die we tot onze beschikking hadden. Natuurlijk hebben we behalve deze hoogtepunten nog vele anderen gezien, zoals de ambachtstraatjes, een traditioneel koopmanshuis, de woning van Ho Chi Minh, de bekende nachtmarkt in onze wijk en zelfs een impressie van de franse wijk met haar brede boulevards en koloniale huizen. Hanoi wordt één van de meest betoverende steden van zuidoost Azië genoemd. Waar of niet, wij hebben er genoten!

_DSF1282.jpg

Nog een laatste citaat over het verkeer in Hanoi waar iedereen het altijd over heeft. ‘Omdat het verkeer nooit stopt, is het uiterst moeilijk om de overkant van de straat te bereiken. Maar het kan. Zoek een plekje op een hoek waar de voertuigen niet al te snel rijden. Wacht tot er relatief weinig verkeer passeert. Stap dan de weg op en loop rustig door. U zult zien dat motoren en auto’s om u heen rijden en dat u op wonderbaarlijke wijze heelhuids de overkant haalt.’ Heb je ooit zulk apart advies gekregen? Het werkt wel!!

201607 Vietnam9.jpg

SAIGON

Wanneer je de stad binnenrijdt overvalt je haast een gevoel van weldaad, van rust. Brede straten omzoomd met winkels waar in grote etalage ruiten luxueuze waren staan uitgestald. Is dit een oosterse stad? Het is een momentopname. Ondanks dat er inderdaad relatief weinig autoverkeer op de brede (soms wel zesbaans) wegen rijdt, worden diezelfde wegen overspoeld door brommertjes. Overal brommertjes. De fiets van weleer heeft plaats gemaakt voor de gemotoriseerde variant, maar het gedrag is niet aangepast. Volgens Riepko wordt het buitenlanders hier afgeraden om zelf te rijden. Dat verbaast me niks, een ongeluk is zo gemaakt! De verkeersregels zijn streng en er wordt goed op toegezien. Iedereen houdt zich er redelijk aan, want ook de boetes zijn niet misselijk. Zo is een helm verplicht, je ziet ze ook in alle varianten, van pothelm tot integraal helm, maar je mag wel met z’n drieën of vieren op de brommer zitten. Kinderen zonder helm tussen de ouders ingeklemd of helemaal voorop staand achter het stuur. Over gevaarlijk gesproken! Mijn chauffeur kan eigenlijk niet harder dan 30 km/uur rijden i.v.m. de chaotische taferelen om ons heen en dat op een zesbaans weg! Werkelijk alles wordt op de brommer vervoerd. We zien zelfs een gastank overdwars op de bagagedrager liggen. Een klein stootje tegen de bovenkant en het geheel verandert in een projectiel.

Ons hotel (Novotel) ligt midden in de stad. Vanaf het dakterras heb je een prachtig uitzicht over de gebouwen. Het is een heerlijke plek om te genieten van zowel een drankje, het uitzicht en een verkoelende windje. Qua temperatuur doet het hier beslist niet onder voor Bangkok. We hebben het geluk dat we het hele weekend gebruik mogen maken van de auto met chauffeur van een collega van Riepko. Omdat deze zich wat zorgen maakte over het gebrek aan engels van zijn chauffeur heeft hij zelfs een programma met hoogtepunten (inclusief leuke restaurantjes) voor ons gemaakt en ervoor gezorgd dat zijn secretaresse het hele weekend op afroep beschikbaar is om ons met raad en daad bij te staan mochten we er niet uitkomen met de chauffeur. Fantastisch, wat een welkom! Natuurlijk hebben we ons prima gered met chauffeur en auto, maar toch….

IMG_2162

De stad heeft vele namen gekend, maar als de Fransen de regio koloniseren en de stad in 1859 moet capituleren wordt deze officieel omgedoopt tot Saigon. De stad gold als een van de belangrijkste steden voor de Franse kolonisten en kreeg dan ook de bijnaam ‘Parel (of Parijs) van de Orient’. Veel Franse invloeden zijn ook nu nog zichtbaar. Neem b.v. de basiliek van Notre-Dame, een kathedraal in de binnenstad en een replica van de ons meer bekende versie in Parijs. De rooms katholieke kerk werd indertijd gebouwd om religieuze diensten aan te bieden aan de gelovige Franse kolonialisten. Al het bouwmateriaal is afkomstig uit Frankrijk, zo is de buitenmuur gebouwd met rode bakstenen uit Marseille. Volgens de verhalen zou het Mariabeeld op het plein voor de kathedraal in oktober 2005 hebben gehuild. Duizend mensen kwamen op dit ‘wonder’ af en de politie moest het verkeer rond de kerk stopzetten. In een reactie liet de kerk weten dat het verhaal niet waar was, maar desondanks bleven nieuwsgierige mensen nog dagenlang toestromen. Ook nu is het er een drukte van belang. Veel toeristen, maar ook zeker veel Vietnamezen. De kathedraal is een uitgelezen plek om huwelijksfoto’s te maken! Het gaat nog net niet zover dat het in plastic gevatte nepboeketje van de ene bruid aan de andere bruid wordt doorgegeven, maar massaproductie is het wel!

11807575_1609572605996872_3174758388433690562_o

Er is veel aandacht voor de Vietnamoorlog en alles wat daarbij hoort. Twee van de belangrijkste bezienswaardigheden in de stad zelf zijn het ‘Herenigingspaleis’ en het ‘War Remnants Museum’. Hoe zat het ook alweer? In WOII bezet Japan grote delen van Indochina, waaronder Vietnam. Britse troepen landden in augustus 1945 bij Saigon en herstelden daar het gezag, waarna zij de macht onmiddellijk overdroegen aan de Fransen. Het lukte de Fransen echter niet om de macht in het noorden van het land ook terug te krijgen en de deling van Vietnam werd op 21 juli 1954 geformaliseerd in de akkoorden van Geneve. Saigon werd de hoofdstad van Zuid-Vietnam. Al in 1957 ontstond er een oorlog tussen de Vietcong (de communistische rebellen uit het zuiden) gesteund door Noord-Vietnam en het door de Amerikanen gesteunde Zuid-Vietnam die zo’n 20 jaar zou duren.

Op 30 april 1975 valt Saigon. Een belangrijk en beroemd moment van de inname van Saigon door de Noord Vietnamezen is de bestorming en verovering van het ‘Herenigingspaleis’. Een tank reed dwars door de hekken van wat toen nog het Onafhankelijkheidspaleis heette heen en de vlag van het Saigon regime werd neergehaald. Als op 2 juli 1976 Noord- en Zuid Vietnam herenigd worden, wordt de stad Saigon hernoemd tot Ho Chi Minh City. Tegenwoordig is het paleis meer een museum en kun je de zalen bekijken en een indruk krijgen hoe het eraan toeging in de jaren ’60-’70. In de tuinen staan de tanks opgesteld. Ze zijn een geliefd onderwerp in vele (Vietnamese) fotoreportages.

Het oorlogsmuseum is een topattractie met ongeveer een half miljoen bezoekers per jaar. Vanuit het westen schijnt er soms kritiek te zijn op dit museum omdat het de Vietnamoorlog ‘te eenzijdig’ zou laten zien en het ‘een grote anti-Amerika propaganda’ is. Toegegeven er is veel aandacht voor de bombardementen uitgevoerd door de Amerikanen, waaronder die met napalmbommen (de bekende foto van het naakte kleine meisje dat over de weg vlucht voor het geweld) en de gevolgen van het giftige Agent Orange, het ontbladeringsmiddel wat over Vietnam werd uitgestrooid om de Vietcong strijders in het welig tierend gebladerte te kunnen ontdekken. Afschuwelijk gevolgen, verschrikkelijke foto’s. Wat een ellende! Onbegrijpelijk soms hoe die oorlogsfotografen dat hebben kunnen vastleggen. Het verstand moet dan toch echt op nul, lijkt mij. Het verhaal onder een van de oorlogsfoto’s vertelt dat de personen op de foto zouden worden gefusilleerd. Op verzoek van de fotograaf wordt er even gewacht opdat hij zijn foto kan nemen. De fotograaf draait zich om en achter hem weerklinken de dodelijke schoten. Dat geloof je toch niet? Dit museum laat je niet onberoerd, het is haast teveel.

IMG_2161

Na al dit oorlogsgeweld zijn wij wel toe aan wat ontspanning. Gelukkig kent Ho Chi Minh ook heel veel restaurantjes, waar het eten heerlijk is en de sfeer relaxed en gemoedelijk.
We hebben een goede indruk, maar zijn nog lang niet uitgekeken!