Categorie: Europa

Dit jaar is het 300 jaar geleden dat delen van de Noordzeekust getroffen werden door een zware stormvloed, de Kerstvloed van 1717. Deze Kerstvloed was het gevolg van een noordwesterstorm. Om een idee te geven van de omvang wordt de storm als volgt beschreven: ‘Het water reikte tot aan de stad Groningen en ook tot o.a. Zwolle, Dokkum, Amsterdam en Haarlem. Veel dorpen die dicht bij zee lagen, zoals West-Vlieland en dorpen achter de zeedijken in Groningen (zoals Den Andel en Westernieland), werden volledig verwoest. Volgens schattingen verdronken er in de provincie Groningen ruim 2.276 mensen, 11.666 koeien, 3.200 paarden en 21.214 schapen en werden 1.560 huizen verwoest. Het was de laatste grote overstroming in Noord Nederland.’

Dit gegeven was de aanleiding voor verschillende Groningse organisaties om met Expeditie Kerstvloed 1717 stil te staan bij het thema ‘de kracht van water, toen en nu’. Het thema is zeker actueel. Klimaatverandering, het smelten van de ijskappen, natuurrampen en het belang van een gezamenlijk klimaatakkoord zijn tegenwoordig veel besproken onderwerpen. Naast verhalen, lezingen en wandelingen wordt het meest in het oog springende aspect van de herdenking gevormd door een speciale kunstroute langs de Noord-Groningse kustlijn. Op bijzondere locaties zijn imposante kunstwerken te zien van (inter) nationale kunstenaars die komen uit gebieden waar een soortgelijke ramp als Kerstvloed 1717 heeft plaatsgevonden. De kunstenaars komen uit Japan (tsunami 2011), Indonesië (zeebeving 2004), de VS (Katrina 2005) en uit de kustgebieden van zowel Duitsland, Denemarken als Nederland. Deze expositie lijkt me de moeite van het bekijken waard!

Op een mooie dinsdagmiddag starten we onze ontdekkingstocht in Pieterburen. In de bekende ‘Domies Toen’ vinden we ‘Drawers Speaks’, een kunstwerk gebaseerd op laden van Jana Napoli uit de VS. Volgens haar zijn laden ‘zeer intieme plekken waarin mensen hun belangrijkste spullen bewaren’.

‘Dwelling Afloat’ van Rontherin Ratliff (VS) ligt er vlakbij. Dit kunstwerk bestaat uit drijvende huisjes die gemaakt zijn van ‘fragmenten van gebouwen, meubels, familiefoto’s en andere spullen’ die Ratliff vond na Katrina. Als je goed kijkt, herken je steeds meer onderdelen. Beide kunstenaars hebben de gevolgen van de orkaan Katrina van dichtbij meegemaakt. Deze natuurramp inspireerde hen om kunstwerken te maken die een troostende werking hebben, niet alleen op henzelf, maar ook op anderen die in een vergelijkbare situatie hebben verkeerd. Daar kunnen wij natuurlijk niet over oordelen, maar intrigerend zijn de kunstwerken wel.

Het waddenland bestaat uit vele kolken, dijken en wierden. Allemaal overblijfselen en resultaten van een eeuwenlange strijd tegen het water. De gevolgen van de Kerstvloed 1717 zijn hier nog altijd goed te zien. Door de kracht van het water werd b.v. het dorp Vliedorp van haar wierde, een verhoging in het landschap, geveegd. Dit resulteerde in de aanleg van steeds hoger wordende dijken, zoals we ze tegenwoordig kennen. We kunnen niet alle kunstwerken bekijken, deels door gebrek aan tijd, deels door gebrek aan toegankelijkheid. De beste manier om dit deel van Groningen te ontdekken is eigenlijk per fiets of te voet en niet, zoals wij doen, met de auto.

Onderweg naar Noordpolderzijl staan we opeens oog in oog met de ‘Rolling Gate’ van de Japanner Teruhisa Suzuki. Midden in het landschap ligt een kegelvormige schelp die ‘verwijst naar de stromen van restmaterialen, auto’s, boten, bomen en voorwerpen die ontstaan tijdens een tsunami. In plaats van het materiaal als afval te zien kun je het ook op bijzondere wijze hergebruiken’. We lopen nieuwsgierig naar het grote object. Het schijnt in beweging te komen waneer je het betreedt en dat moet een ‘zintuigelijke ervaring’ zijn. Vlakbij de achterkant van de hoorn horen we opeens: ‘hallo, hallo’. Ik schiet onbedaarlijk in de lach, is dit een grap die erbij hoort? Het blijkt dat de kunstenaar zelf nog aanwezig is om de laatste hand aan zijn werk te leggen. De officiële opening van de tentoonstelling is al geweest, maar door de weersomstandigheden moeten de houten bogen toch nog wat beter vastgeschroefd worden, zodat de illusie van een grote schelp in stand blijft.

We hebben nog net tijd voor een laatste kunstwerk (er zijn er in totaal dertien, waarvan wij er dus maar vier gezien hebben!). ‘Exploded View’ van de Nederlander Rob Sweere ligt op de zeedijk vlakbij Noordpolderzijl. Deze Ommelander-zeedijk is ongeveer 100 km lang, loopt van Lauwersoog tot Nieuwe Statenzijl en is in de tachtiger jaren op Deltahoogte gebracht. Omdat Groningen maar één zeedijk kent, staat de dijk gewoon bekend als ‘de zeedijk’ en wordt haar eigenlijke naam praktisch niet gebruikt.

Deze keer lopen we onder langs de dijk met het wad rechts van ons en de dijk met de schapen links. Groningen is mooi, zeker op zo’n dag als vandaag! In de verte zien we het kunstwerk al liggen. Het moet je ‘ongehinderd over het wad, maar ook over het achterland laten kijken’. Het legt daarmee een link naar alle inwoners van dit gebied die al eeuwenlang eindeloos over de einders turen om het water, de wind en het tij te kunnen volgen. Een mooie afsluiting van een heerlijk middagje in het uiterste noorden van ons land. Wie weet hebben we deze vakantie nog tijd om ook de andere kunstwerken en een deel van de tentoonstelling in de kerk van Pieterburen te bekijken?

 

 

 

 

 

Mijn enige ervaring met een ‘Personal Project’ (PP) is Wout’s djembé project in Ghana. Net aangekomen in Accra moest hij onmiddellijk starten met een PP. Terwijl zijn mede klasgenoten al een half jaar aan projectvoorbereiding achter de rug hadden, werd hij (werden wij :)) meteen in het diepe gegooid. Zelfs voor zijn begeleider bleek het PP een nieuw fenomeen, dus waar te beginnen? Een verstandige vraag is hier de helft van wijsheid (Francis Bacon), vandaar: wat houdt een Personal Project eigenlijk precies in? Heel veel, zal ik alvast verklappen. 🙂 Om een paar uitgangspunten te noemen: je moet een duidelijk, haalbaar en een voor jou relevant doel hebben, het doel moet een uitdaging zijn m.b.t. kennis, kunnen en werkwijze en bovenal moet het een persoonlijke boodschap reflecteren. Het kan dus gebaseerd zijn op een specifieke interesse, een hobby, een eigen vaardigheid of zelfs op een probleem waar je erg in geïnteresseerd bent.

Nu schijnt het PP ook een hele krachtige manier te zijn om je vaardigheden als fotograaf te verbeteren. Ons fotografen duo Dennie en DK hebben daarom bedacht om een speciale workshop voor de liefhebbers te organiseren, waarin het focussen, het ontwikkelen van je eigen stijl en de uitdaging centraal staan. Oorspronkelijk zouden Riepko en ik hier samen aan deelnemen, maar het lot besliste anders (alhoewel….. wij hadden zelf wel degelijk een hand in deze beslissing) en zijn we gescheiden bezig met deze opdracht. Riepko met de leermeesters en een expert ter begeleiding en ik op eigen houtje. Onnodig om te zeggen dat Riepko veel gestructureerder bezig is?

Het moeilijkste deel is, in ieder geval voor mij, het bedenken van een onderwerp. Ondanks dat het eigenlijk niet uitmaakt welk het onderwerp je kiest, het moet wel ‘compact’ en eigen zijn, terwijl het tegelijkertijd een samenhangend verhaal moet opleveren. Als voorbeelden worden onderwerpen gegeven als ‘hoe alleenstaande ouderen zich staande houden in de maatschappij’, het volgen van de groei en bloei van een vlinderstruik in je tuin’, ‘de vordering van een bouwproject’ of ‘het gebruik van je favoriete kleur in verschillende zaken’. Oei! Dit is beslist geen gemakkelijke opgave.

Schouders eronder, want, volgens Seneca, is het niet omdat de dingen moeilijk zijn dat wij niet durven. Het is juist omdat wij niet durven dat de dingen moeilijk zijn. Seneca behoort tot de prominente aanhangers van de Stoa, de school van de stoïcijnse filosofie. Voor deze filosofen is ‘leven naar de natuur’ het principiële uitgangspunt, waarbij ‘natuur’ moet worden opgevat als een ideale orde (kosmos), die wordt bestierd door de rede (logos). Met mijn ‘logos’ moet ik dus een eigen manier van werken ontwikkelen om een stukje ‘kosmos’ vast te leggen. ‘Capture the essence!’

Ondertussen heeft Riepko zijn eerste weekend sessie al achter de rug en is zijn onderwerp duidelijk. Hij gaat zich toeleggen op het maken van zgn. ‘environmental portraits’. Dit zijn portretten van mensen in hun omgeving, je kunt zien waarmee ze bezig zijn. Het mooist is natuurlijk wanneer er een interactie met deze mensen ontstaat en je daardoor, als fotograaf, deel uit gaat maken van de foto. De foto vertelt nu een verhaal. Zijn opdracht is duidelijk! Hij is al enthousiast in Chinatown aan het werk.

Voor mij ligt het wat minder eenvoudig. Waar ben ik eigenlijk in geïnteresseerd? Wat wil ik met mijn foto’s vertellen? Volgens Wout’s schoolproject zijn de beoordelingscriteria van een PP terug te voeren naar de volgende vier componenten: onderzoek, planning, actie ondernemen en reflectie. Zit Riepko dus al in fase drie, ik lijk fase één maar niet te kunnen verlaten. In eerste instantie trok mij ‘kunst op straat’ als onderwerp wel aan. Bij nader inzien voelt het echter veel te breed en is de kans op verzanden te nadrukkelijk aanwezig.

Wat dan? Iets typisch Nederlands? De Floriade of de Kaasmarkt in Alkmaar? Voor het eerste ben ik alweer te laat, voor het tweede moet ik naar Alkmaar en het liefst op meerdere vrijdagen, want de kaasmarkt wordt alleen op vrijdag gehouden. Niet ideaal. Deze overpeinzingen brengen me wel op de gedachte van een kleur als onderwerp. Geel heeft, als kleur, mijn persoonlijke voorkeur vanwege de associatie met vrolijkheid, vrijheid van handelen en gemotiveerd zijn, zoals dat beschreven staat onder de symboliek van kleuren. Een algemeen onderwerp, maar ook begrensd door het ene overkoepelende aspect. Het proberen waard!

Het doel is nu om een een aantal foto’s als eindwerk te presenteren die representatief zijn voor mijn onderwerp, ’geel’. De volgende stap is (veel) fotograferen, de foto’s bewerken en samenbrengen tot een verhaal. Het kiezen van de sterkste en meest betekenisvolle foto’s, om tot een goed eindresultaat te komen, wordt straks een leerproces op zich. De eerste stap is gezet. Er zullen nog vele moeten volgen 🙂