Categorie: Europa

Onze tijd in Molino Rio Alajar zit er alweer op. Vandaag worden we door Peter Jan en Monica in Linares afgezet, waarna zij onze bagage naar ons hotel in Aracena brengen en wij de afstand wandelend zullen overbruggen. Hoe luxe is dat?

Linares de la Sierra is één van de vele zogenaamde ‘pueblos blancos’ of witte dorpen waar witgekalkte huizen, geplaveide straten en prachtige uitzichten op de bergen de in het oog springende kenmerken zijn. Deze witte dorpen behoren vaak tot de oudste stadjes van Andalusië en hebben meestal Moorse invloeden. De ‘betoverende’ witte kleur van de huizen is vooral van praktische aard: de witte kalk weerkaatst de zon en door de dikke muren blijft het in de (soms ondraaglijk) hete Andalusische zomers lekker koel. In de winter blijft de warmte juist goed binnen. Nog altijd wordt jaarlijks het voorjaar ingeluid door de huizen opnieuw wit te kalken. Ooit was Linares de grootste plaats in de omgeving tot de Engelsen kwamen om de mijnen in de omgeving een kleine eeuw lang te exploiteren. Hun komst leidde tot het vertrek van het grootste deel van de bevolking dat op zoek ging naar broodnodige inkomsten.

Linares staat bekend om de aanwezige loodmijnen, het mineraal linariet heeft zelfs zijn naam te danken aan deze gemeente. Linariet, een blauw mineraal, wordt gevormd in delen van de aarde waar lood- en koperaders veranderd zijn door (meestal) stromend water. Dit zogenaamde secundaire materiaal wordt vaak samen gevonden met andere mineralen die lood en koper bevatten. Hoewel linariet wijdverbreid is, komt het nooit in grote hoeveelheden voor. Het zuiden van Spanje en dan met name Andalusië is sowieso rijk aan mineralen. De provincie Huelva is vooral bekend vanwege de vele verschillende soorten mijnen, inclusief Rio Tinto de grootste open mijn ter wereld.  

De enige rode rivier op aarde (de Rio Tinto) slingert door de provincies Sevilla en Huelva naar de Atlantische Oceaan. Het Britse mijnbedrijf Rio Tinto werd in 1873 gevormd om de Rio Tinto-kopermijn bij de rivier Río Tinto in Zuid-Spanje te exploiteren. Al ver voor onze jaartelling werd hier in de bodem gezocht naar zilver, ijzer, koper en goud. Nu zoeken wetenschappers er diep onder de grond naar bewijs dat er leven mogelijk is zónder zuurstof en zonlicht. De eeuwenlange menselijke activiteiten in combinatie met de rijke bodem en het gekleurde rivierwater creëerde een uniek landschap waar je nu de meest wonderlijke kleurschakeringen kunt zien. Volgens de beschrijvingen lijkt het wel op een veelkleurig en bizar maanlandschap. We horen erover en het klinkt natuurlijk fantastisch om er zelf te gaan kijken en dit landschap zelf te ervaren, maar dit bijzondere gebied ligt zo’n 90 km van Sevilla en dat is toch te ver voor vandaag ;).

De details van onze huidige wandeling zijn: afstand zo’n 7.5 km, stijgen 270 m, dalen 60 m, veel steenslag paden afgewisseld met zandwegen en smalle bospaadjes. We zijn er klaar voor!

Nadat we zijn afgezet lopen we de trappen af naar beneden om uit te komen op het Plaza del pueblo waar zich enkele restaurantjes bevinden. We beginnen met een kop koffie en lezen ons een beetje in over de aandachtspunten van deze dag. Het plein (want dat is het het grootste deel van het jaar) voor ons blijkt ook dienst te doen als de een (kleine) stieren arena (Plaza de toros). Al eeuwenlang wordt de stier bewonderd om zijn kracht waarbij de toredos zijn menselijke superioriteit over het dier en de dood toont. Hoewel het stierenvechten een eeuwenoude traditie in Spanje is, wordt er tegenwoordig steeds meer over gediscussieerd. Sommigen vinden het vermaak, anderen zien het nu als leed.

Als we verder lopen, valt ons een bijzonder ‘verkeersbord’ op. Het heeft de vorm van een rood hart met een witte streep erdoor, waaronder ‘no violencia machista’ staat geschreven. De boodschap is ons meteen duidelijk, maar het blijkt toch net iets anders en meer genuanceerd te liggen dan wij denken. In Spanje zeggen ze ‘macho geweld’, maar in de wet staat ‘gender-gerelateerd geweld’ en daarin zit een verschil. Het Spaanse strafrecht verstaat onder de wettelijke term alleen het geweld dat een mannelijke partner of ex-partner pleegt tegen zijn vrouw. In de praktijk betekent dat dat een vrouw die door een onbekende man verkracht is, niet kan aankloppen bij de publieke hulpposten die gratis hulp bieden aan slachtoffers van gender-gerelateerd geweld. Een belangrijk onderscheid waarin veel Spanjaarden tegenwoordig echt een verandering willen zien.

Verderop, op het Plaza de la Fuente, zien we een prachtig fonteintje met daarachter een lange wasplaats. Alle vrouwen van het dorp deden vroeger hier hun was, soms gebeurt het nu nog. Al het water dat niet gebruikt wordt om te wassen (of te drinken) loopt via een ingenieus systeem naar het lager gelegen land om daar de bomen en struiken te bevloeien. We zien hier dus niet slechts een wasplaats, maar eigenlijk een goed uitgedacht watersysteem. Bijzonder. Grappig weetje is dat het plein met de wasplaats de plek is waar tien jaar geleden de film ‘El corazón de la tierra’  (het hart van de aarde) is opgenomen.

Al snel lopen we echt buiten het dorp en zijn we onmiddellijk weer ondergedompeld in de overweldigende natuur van hier. Mooie vergezichten, uitgestrekte dehesa’s met varkens, smalle paadjes maar ook flinke klimmetjes.

Het pad is niet altijd even makkelijk te belopen door de vele steenslag, waardoor je af en toe gewoon even stil moet staan en een ‘360’ te doen. Anders kun je de omgeving gewoonweg niet voldoende appreciëren.

We zijn niet de enigen die wandelen vandaag. Het weer is goed, de route prachtig en kennelijk is dit een geliefde uitstap in het weekend voor menige inwoner van Aracena (of Linares) voor een rondwandeling met familie of vrienden. Het idee is dan waarschijnlijk om halverwege lekker te lunchen in een goed restaurant. We worden dan ook vreemd aangekeken als wij ons broodje eten op een steen langs de kant van de weg. Extranjeros extraños (rare buitenlanders)!

Opeens zien we Aracena in de verte opdoemen. De oorsprong van de naam Aracena is niet helemaal duidelijk, maar verwijst mogelijk naar Aretiena, een rijke landeigenaar ten tijde van de Romeinse bezetting van deze streek.

Hoog op een heuvel, haast boven de stad, valt het enorme kasteel meteen op. Het 13e eeuwse kasteel werd gebouwd door de ‘Caballeros del Hospital’, een Portugese Ridderorde die een belangrijke bijdrage leverde aan de herovering van het gebied. Ik heb nog nooit gehoord van deze groep, maar lees dat de orde van Sint Jan één van de oorspronkelijke benamingen van de Johannieterorde is. Ze is genoemd naar haar beschermheilige, Johannes de Doper. Deze ridderorde ontstond rond het jaar 1100 en splitste zich vanaf de 16e eeuw in een katholieke en meerdere protestantse takken. De katholieke orde is de eerste niet-onafhankelijke (van de kerk) voortzetting van de oorspronkelijke Johannieterorde. Deze orde wordt kortweg ‘Maltezer Orde’ of ‘Orde van Malta’ genoemd sinds zij in 1530 haar zetel naar het eiland Malta verplaatste. In Spanje was tussen 1875 en halverwege de 20e eeuw een officieel erkende Hospitaalorde van Sint Jan actief.

Helaas is er verder weinig bekend over de geschiedenis van deze stad en datgene wat wel bekend is, is vooral gebaseerd op archeologische vondsten in de omgeving. Het staat vast dat de stad werd geregeerd door de Portugezen nadat zij in 1230-1233 de Moren verdreven uit Aracena. Zij zwaaiden er de scepter totdat koning Alphonso X in 1255 het stokje overnam. In de 20e-eeuw werd het de woonplaats van de mijnwerkers die zwoegde in de Mijnen van Riotinto. Vanaf het moment dat het kasteel werd verlaten tot aan 1917 werden de kasteelmuren gebruikt voor de bouw van de nabijgelegen huizen. Deze praktijken werden uiteindelijk verboden om het culturele erfgoed te bewaren. In 1931 werd het kasteel uitgeroepen tot Nationaal Monument. Wij hebben het kasteel alleen op afstand bewonderd. Het was verder zulk slecht weer met veel regen en laaghangende bewolking dat het ons niet te moeite leek om de tocht naar boven te maken. Jammer. 

Wat we wel gezien hebben is de grot van de wonderen (Gruta de las Maravillas) in het historische centrum van de stad. Noemenswaardig is dat dit wereldwonder ooit werd ontdekt door een Iberisch varken dat met één van de zijn poten strandde in een gat in de grond (in 1886). Het duurde tot 1914 voordat de grot werd opengesteld voor het publiek maar het werd daarmee wel de eerste toeristische grot in Spanje. De Gruta, een enorme kalkgrot die bestaat uit 12 ondergrondse kamers en 6 meren, is de grootste van Spanje. Volgens de enthousiaste beschrijvingen is deze grot gehuld in mysteriën en lijkt het wel alsof je gedurende je wandeling door een onderaards sprookjesbos loopt. Van onze gids moeten we het niet hebben. In rap Spaans raffelt hij zijn verhaal af en ook de audio-toer is niet eenvoudig te volgen. Niet echt erg, want er is inderdaad genoeg te zien om ons heen.

De ondergrondse aaneenschakeling van zalen, meren, stalactieten en stalagmieten met schitterende kleuren is absoluut indrukwekkend. Hoogtepunten zijn de Salón de los Brillantes (de hal van de diamanten), de Salón del Gran Lago (de hal van het grote meer) en de Salón de los Desnudos (de hal van de naakten). De Salón la Cristalería de Dios (God‘s kristalgrot) behoort kennelijk niet tot de absolute favorieten, terwijl daar toch de meest prachtige formaties te vinden zijn die vanwege het hoge koper- en ijzergehalte in prachtige kleuren te bewonderen zijn.

Een paar wetenswaardigheden van de grot zijn dat de gemiddelde temperatuur in de grot tussen de 16 en 19ºC  en de luchtvochtigheid rond de 98% ligt. Daarnaast werd de grot in 1959 gebruikt als filmlocatie tijdens de productie van de film ‘Journey to the Centre of the Earth’. Daar kun je je van alles bij voorstellen!

De rest van ons verblijf in Aracena is dus letterlijk een beetje in het water gevallen. We hebben nog wel even een bezoekje gebracht aan het hammuseum. Je kunt hier tenslotte niet om de hammen heen en bovendien wordt net dit weekend het jaarlijkse ‘Feria del Jamón de Aracena’ (hamfeest) gehouden. ‘Naast de traditionele activiteiten, zoals de proeverij van slachtproducten of de loterij ‘jouw gewicht in ham’, vinden er dit jaar ook andere activiteiten plaats om liefhebbers van de beste ham ter wereld te laten genieten van een feestje. Met hoofdletters’, aldus de organisatie. Het is dus druk in de stad!

Al met al hebben we genoten van onze dagen in dit deel van Spanje! We trekken verder naar Sevilla waar ongetwijfeld nieuwe ontdekkingen en ervaringen op ons staan te wachten, want ‘als je aan mensen vraagt wat de mooiste stad van Spanje is, dan zul je opvallend vaak ‘Sevilla’ als antwoord krijgen. Dat is niet voor niets, want vrijwel iedereen die Sevilla bezoekt die raakt betoverd door de charme en schoonheid van deze stad. De Arabische invloeden, de oude binnenstad, de warmte en de smalle straatjes van de oude wijken zullen zeker indruk op je maken als je Sevilla bezoekt.’ Dat belooft wat!!

Gisteren hadden we te maken met de naweeën van storm Babet die Spanje sinds woensdagmiddag al overspoelende met veel regen en wind. Op de televisie zagen we beelden van ondergelopen metrostations in Madrid en andere ellende. Geen weer voor een wandeling! Helemaal niet omdat dit een tocht naar een uitkijkpunt zou zijn wat totaal in de laag hangende wolken was verdwenen. Volgens Peter Jan zou de ‘straalstroom’, een sterke windstroom die zich in de bovenste laag van de atmosfeer bevindt, donderdag vooral een belangrijke rol spelen in de weersomstandigheden met hevige regenval o.a. in het binnenland van Andalusië. We kunnen erover meepraten! 

Om toch iets actiefs te doen zijn we ’s ochtends even gauw heen en weer naar Alajar, het dichtstbijzijnde dorp, gelopen voor wat noodzakelijke boodschappen en (hopelijk) een klein vleugje lokale cultuur. Een open cafeetje op het gezellige centrale plein voor onze gebruikelijke ‘uno café solo y uno café cortado’ was er echter niet bij. Het weer nodigde kennelijk niet uit tot gasten, waardoor de deuren helaas gesloten bleven. 

Het authentieke dorpje Alájar, in het Nederlands ‘rots’ (of steen), wordt ook wel het balkon van de Sierra genoemd en wordt gezien als één van de mooiste plaatsen in de provincie Huelva. Het dorp is een goed voorbeeld van een typisch wit bergdorp uit Andalusië met smalle straatjes met ingelegde stenen en huizen met ronde dakpannen die gebouwd zijn van lokale materialen. De lokale economie is vooral agrarisch, maar de invloed van het toerisme neemt wel steeds meer toe. Het dorp ligt in een diepe vallei vlak onder een enorme rots waarop de hermitage (La Peña) van Arias Montano is gebouwd. Deze kluizenaarshut van de Koningin der Engelen is een katholieke tempel waarnaar elk jaar op 8 september een bedevaart plaatsvindt. Dit ‘fraaie uitzichtpunt met een kerk en leuke barretjes’ ging dus gisteren door het slechte weer aan onze neus voorbij.

Vandaag is het gelukkig weer (praktisch) droog en kunnen we wel op stap. De route gaat naar Aguafria alwaar we rond 14.00 uur worden verwacht in ‘Meson la Abuela’ voor een lokale lunch. Peter Jan en Monica hebben ons diverse keren gewaarschuwd dat het dit keer om een echte boerenkeuken gaat en het daarom geen lunch op hoog niveau zal zijn. De details van de wandeling zijn als volgt: de route is grotendeels aangegeven met blauwe cirkels en zwarte pijlen, stijgen en dalen bedraagt ongeveer 260 m en de totale afstand is ruim 15 km, maar je kunt er na de lunch ook voor kiezen om naar huis gebracht te worden. Na een inspanning gevolgd door een uitgebreide lunch inclusief een paar glazen wijn, weet ik wel waar ik voor kies 😉

We gaan vandaag een heel andere kant op en slaan meteen na de hoofdingang van onze verblijfplaats rechtsaf. We lopen in het begin veelal tussen ingestorte en/of afgebrokkelde muurtjes wat het pad smal en soms wat moeilijker begaanbaar maakt. De omgeving is anders maar tegelijkertijd heel herkenbaar. Ook hier veel steen- en kurkeiken en de inmiddels bekende Iberische varkens.

We hebben al geleerd (en geproefd) dat de ‘Jamon Iberico’ beroemd is omdat de eikels, de beweging van de varkens en het droogproces een bijzondere zoetheid en smaak aan de ham geven. Hoewel er verschillende variëteiten van Jamon Ibérico zijn, afhankelijk van het dieet en de leefomstandigheden van de varkens, is de meest begeerde toch de “Bellota” of “Eikels gevoed” variant, waarbij varkens vrij ronddwalen in de uitgestrekte eikenbossen en zich voeden met een dieet dat hoofdzakelijk bestaat uit eikels. Dit resulteert in een diepere, nootachtige smaak die de ham kenmerkt. Dat is de ham die wij bijna bij elke maaltijd wel op het menu hebben staan. Ik lees een mooi stukje over een multi zintuigelijke ervaring bij het proeven van deze ham: ‘Bij het proeven van Jamon Ibérico worden al je zintuigen verwend. De visuele pracht van de subliem gemarmerde sneden, de textuur die smelt op de tong en de weelderige, complexe smaken die zich ontvouwen bij elke hap, maken het een ervaring die culinaire fijnproevers koesteren. Het is dan ook niet zomaar een delicatesse; het is een stukje levendig Spaans erfgoed dat in elke hap de rijke geschiedenis en culinaire expertise van de regio weerspiegelt.’ Het mag met deze loftuigen dan ook geen wonder heten dat de ‘Grand Reserva’ van deze ham daardoor een waarde kreeg die hoger is dan goud!  

We blijven even staan bij een vervallen boerderijtje waar we voor het eerst vooral rijen en rijen olijfbomen ontdekken. Oorspronkelijk komt de olijfboom uit het oude Mesopotamië, het huidige Irak, waar het meer dan 6.000 jaar geleden voor het eerst werd gecultiveerd. Vanuit Mesopotamië verspreidde de teelt van olijfbomen zich naar andere delen van het Midden-Oosten en via Griekenland naar het gebied rond de Middellandse Zee. Spanje is momenteel de grootste olijfproducent van Europa en kent meer dan 200 soorten olijven!

De olijfbomen (symbool voor vrede, wijsheid en geluk) kunnen honderden jaren oud worden. De stamomtrek van een olijfboom neemt jaarlijks ongeveer met één centimeter toe. Een olijfboom met een stamomtrek van 30 centimeter is ongeveer 30 jaar oud, terwijl een olijfboom met een stamomtrek van 150 centimeter ongeveer 150 jaar oud is. In Spanje houden ze jaarlijks een wedstrijd waar de beste monumentale olijfboom staat. In mei van dit jaar is de prijs toegekend aan een boom in Andalusië: ‘een uniek exemplaar met een enorm en majestueus voorkomen. Hij barst uit de aarde met een immense stam waarop honderd jaar oude toppen leven die zijn goede gezondheid laten raden´. De boom heeft een doorsnede van 7.5 meter. Zou dat betekenen dat deze boom dan al 750 jaar oud is?

De bomen die wij zien zijn minder dik, maar zeker al ruim bejaard met hun knoestige stammen en kronkelende takken. Bomen van vier, vijf jaar en ouder geven de goede olijven. In deze oude boomgaarden zie je nauwelijks irrigatie, het leven gaat hier z’n gang en er wordt (ogenschijnlijk) weinig ingegrepen. De olijven zelf variëren in kleur van groen tot zwart. Het rijpingsproces begint eind september wanneer de olijven langzaam van groen, naar bruin tot helemaal zwart in december verkleuren.

Even later zien we een klein zwijntje. Geen Iberische variant, maar een heus wild zwijntje, un pequeño jabalí. Niet echt vreemd, want we zien ook heel veel sporen en omgewoelde aarde. Het lijkt of dit kleintje een beetje verdwaald is of de groep is ergens van geschrokken en is er (te) snel vandoor gegaan. Een beetje avontuurlijk vind ik het wel. Tenslotte is dit een jong en je weet maar nooit waar moeders toe in staat zijn, toch? We zien echter geen enkel ander beest terwijl we onze wandeling vervolgen.

Ondertussen zijn we in het dorpje Santa Ana la Real aangekomen. Dit moet één van de natste gebieden van Spanje zijn met een gemiddelde regenval van 1100 mm per jaar. Het is te zien aan de enorme bomen waar het mos zich haast fluweelachtig om de stammen en takken heeft gedrapeerd.

Het plaatsje heeft in 1571 de ‘dorps-status’ gekregen van koning Fernando VI, maar tijdens de 17e eeuw verhuisden de meeste inwoners vanwege honger en slechte levensomstandigheden. Nu lijkt het weer wat levendiger, er wordt in ieder geval flink gerenoveerd.

We lopen langs een prachtige oude wasplaats waar de Moorse invloeden duidelijk zichtbaar zijn. Een paar stappen verder is de lokale bar en hoe leuk is het dan om even te genieten van een lokale koffie temidden van oude mannetjes en andere lokalen (meestal mannen) die hier hun nieuwtjes uitwisselen. Het is jammer dat we ons niet beter kunnen redden in het Spaans!

De weg loopt verder langs eeuwenoude kastanjebomen; zowel tamme als wilde kastanjes. Je kunt aan de bladeren, de bolsters en de vruchten zelf zien of je te maken hebt met een tamme of een wilde kastanje. Vroeger hebben we wel tamme kastanjes gegeten, vooral gepoft, maar ze hebben een bijzondere smaak (an aquired taste) die niet voor iedereen is weggelegd. Je moet er zeker niet teveel van eten naar mijn smaak.

We laten het kastanjetoetje dan ook links liggen bij ons restaurantje en gaan voor andere lokale hoogtepunten, zoals de variaties in ham, de koude tomatensoep (salmorejo) en een stoofpotje van kikkererwten en paddestoelen. Deze boerenkeuken is ook zeker niet verkeerd.

Geruime tijd later leunen we zeer voldaan achterover. Het patroon is inmiddels duidelijk. De buurvrouw en ik laten ons heerlijk naar huis rijden, terwijl de mannen de spieren nogmaals spannen om de terugweg lopend te ontdekken. Iedereen dik tevreden!

(Wandeling naar en lunch in Linares)

De wandeling van vandaag wordt omschreven als één van de mooiste wandelingen in de streek welke zal eindigen in Michelin sterren restaurant Arrieros, waar ‘je kunt genieten van geuren, kleuren en pure smaken uit de beste keuken in de regio’. Je kunt na de overvloedige lunch thuisgebracht worden door een taxi, maar de bikkels onder ons kunnen natuurlijk ook terug wandelen. Het wordt dan een totale rondwandeling van 13 km met 310 m stijgen en dalen waar zo’n 4.5 uur voor staat. 

We starten weer bij het monumentje en lopen nu op een betonweggetje omhoog naar de ‘grote’ weg. Deze weg is niet druk, we zijn hier echt in een afgelegen gebied. De provincie Huelva is één van de minst bezochten gebieden in Andalusië en misschien is juist dat, voor sommigen, haar grootste aantrekkingskracht?

Deze provincie ligt tegen Portugal aan in het westen, de provincie Sevilla in het oosten en de Extremadura in het noorden. In het noorden van de provincie komen verschillende bergketens, waaronder de Sierra de Aracena y Picos de Aroche, samen om een heel groot natuurpark te vormen. Dit is het gebied wij verblijven en wat we (een beetje) verkennen. In Huelva heerst het hele jaar door een lekker klimaat, ideaal dus voor een actieve vakantie met mooie wandeltochten. Hoewel Peter Jan en Monica (van ons verblijf) verzuchten dat ze dit jaar al vier keer een hittegolf hebben meegemaakt, treffen we het vandaag met een zonnetje en een temperatuur van zo’n 22 graden.

Langs de weg zien we meteen al enorme cactussen als stille getuigen van het warme, milde klimaat. Bijzonder! 

Op het moment dat we de hoofdweg weer verlaten verandert het landschap om ons heen. We lopen over zand/steen paadjes met aan weerskanten stenen muurtjes. Het zijn van die los op elkaar gestapelde keien zonder verder enige vorm van ‘cement’. De dehesas (ommuurde weilanden) zijn bijna altijd omheind door deze zogenaamde ‘muros de piedra seca’; zorgvuldig op elkaar gestapelde stenen waar inderdaad geen cement voor wordt gebruikt. Binnen de grenzen van de ‘muros de piedra seca’ scharrelen de beroemde zwarte Iberische varkens (Cerdo Iberico), op zoek naar eikels en nog eens eikels die het vlees (de Jamon Iberico ofwel Pata Negra) een eigen kruidige smaak geven. De muurtjes staan er vast al heel lang gezien de enorme plakkaten mos rondom.

Naast ‘gewoon’ mos zien we ook veel rendiermos, wat zijn naam dankt aan de vorm van de ‘blaadjes’ die op hertengeweitjes lijken, in de bomen om ons heen. Het bijzondere van deze korstmossen is dat het een indicatie van de luchtkwaliteit is. Korstmossen hebben een hekel aan luchtverontreiniging, dus wanneer je op een plek bent met heel veel korstmos, dan betekent dit dat de lucht er heel zuiver is. Toch mooi om te weten, al twijfelden we daar helemaal niet aan hier. Mos kan ook nuttig zijn tijdens het wandelen. Mos groeit namelijk vooral aan één kant van een boom. In Nederland is dit vrijwel altijd de zuidwestkant van de boom; deze (weer)kant is namelijk het meest vochtig. Dit komt doordat de wind in Nederland vaak uit het zuidwesten waait en doordat de wind ervoor zorgt dat bomen een beetje achterover hangen en zo wordt de noordoostkant beter beschut tegen regen. Dus aan welke kant het mos zit, vertelt je in welke richting je loopt. Hoe dat nu bij ons op onze wandeling zit, wordt me niet helemaal duidelijk. Ik heb het idee dat het mos gewoon rondom de takken groeit. Of misschien is het gewoon zo uitbundig en royaal aanwezig dat dat zo lijkt?

Hoe dan ook, het is echt een prachtige omgeving.

Dan zien we opeens een wasplaats voor ons. We zijn aangekomen in het bijna geheel verlaten mysterieuze gehuchtje Los Madroñeros, waar meer katten dan mensen lijken te wonen. In de 19e eeuw telde het plaatsje nog 150 inwoners (meer dan het dorp waar wij in wonen). Daarna raakte het verlaten en in verval, maar eind jaren negentig hebben een aantal kunstenaars en voormalige eigenaren het alsnog geprobeerd te redden van een totale aftakeling. Tegenwoordig worden sommige huizen als vakantiehuis gebruikt.

Vanaf nu wordt het stijgen en dalen. De paden zijn soms smal en vaak behoorlijk uitgesleten door het regenwater. Het kan hier dus zeker flink regenen! Ons tempo vertraagt behoorlijk, je moet hier goed opletten waar je je voeten zet en hebt met al deze inspanning weinig tijd om goed om je heen te kijken. Af en toe moet je gewoon even stilstaan, even ronddraaien en vooral genieten van de overweldigende natuur om je heen. Veel groen, maar daartussen ook een variëteit aan ander kleuren.

De vele dehesas rondom worden al eeuwenlang in stand gehouden door de families in de streek en de percelen en perceeltjes gaan bijna altijd over van familie naar familie. De bevolking zelf is eigenaar van de grond en onderhoudt het met de grootste zorg, want de grond levert het dagelijkse eten en daar moet je zeker zuinig op zijn.

Het laatste stuk naar Linares is echt een behoorlijk afdaling over een glibberige, zeer uitdagend pad. Ik moet zeggen dat ik blij ben wanneer we uiteindelijk beneden zijn.

Linares staat bekend om de aanwezige loodmijnen, het mineraal linariet heeft zijn naam te danken aan deze gemeente. Linariet is een blauw tot lichtblauwkleurig, zeldzaam maar wijdverbreid mineraal. Het is heel gewild onder verzamelaars vanwege de mooie kristallen en de hoge zeldzaamheid. Linarietkristallen komen voor in veel soorten en maten, soms kunnen ze zelfs tot 10 cm lang zijn.

We zijn nog een beetje aan de vroege kant en nemen de tijd om even door het dorpje te dwalen. Bijzonder (en uniek voor Linares) zijn de kasseienstoepjen voor de huizen; de zogenaamde llanos of alfombras, wat zoiets als ‘vloerkleed’ betekent. Bijna ieder bewoner aan één van de zeer hellende straten heeft voor zijn huis een vlak stukje keienterras gecreëerd. Enerzijds omdat het gewoon mooi staat, anderzijds om zo in de avond op een stoeltje buiten te kunnen zitten en deel te nemen aan het belangrijke sociale leven.

We doen ook snel even wat boodschappen in een klein winkeltje met van alles en nog wat. We redden ons met handen en voeten en een enkel woordje Spaans, hetgeen nogal wat hilariteit oplevert, maar we vertrekken met wat we willen hebben!!

Inmiddels hebben we hebben we ‘ons’ restaurant ook ontdekt. Wat verscholen aan de Calle Arrieros bevindt zich restaurant Meson Arrieros waarover zelfs een lovende recensie is verschenen in de New York Times. Hoe bijzonder is dat? Uit de miljoenenstad New York vliegt een verslaggever helemaal naar Andalusië om uiteindelijk terecht te komen in een restaurant in het nietige, 266 inwoners tellende Linares de la Sierra. Goed eten gaat over alle grenzen heen! Meer dan 20 jaar gelden zijn de eigenaars hier hun restaurant begonnen met gerechten die een mooie weerspiegeling geven van de bijzondere smaken die deze regio rijk is. Groenten en fruit voor de keuken komen uit eigen tuin en er wordt gekookt met de seizoenen. We hebben er zin in!

We worden grappig genoeg verwelkomt in het Vlaams. Het meisje in de bediening is vanwege de liefde in deze plaats terecht gekomen en spreekt naast Vlaams ook vloeiend Engels en Spaans. Aan uitleg geen gebrek. Voorzien van een glaasjes witte wijn volgt de uitleg over het menu waarin het Iberische varken uiteraard niet ontbreekt.

Heerlijk, we genieten. Een bijzonder einde van een bijzondere wandeling……althans voor mij. Ik laat me, moe maar voldaan, samen met de buurvrouw heerlijk met de taxi naar huis brengen, terwijl mijn wederhelft de moed opbrengt om samen met de buurman de resterende kilometers in recordtempo naar huis terug te lopen. Het was met recht een fantastische dag!

Een natuurrijke rondwandeling langs ruïnes van oude watermolens, langs de Rio Alájar en door de ‘dehesa’, boomgaarden met oude steen- en kurkeiken, staat op ons programma vandaag. Als bijzonderheden worden verder vermeld dat de markering bestaat uit oranje deksels van blikken hondenvoer waarop een zwarte pijl is geschilderd, het hoogteverschil uit ca 200 m stijgen en dalen bestaat, de totale afstand zo’n 12.5 km bedraagt en dat je dat waarschijnlijk in ongeveer 4 uur kunt wandelen. We gaan het zien!

Het weer zit ons niet helemaal mee. Het is weliswaar niet koud, maar het regent behoorlijk, al zijn de buien afwisselend in kracht en langdurigheid. We besluiten het er toch maar op te wagen. We zijn hier tenslotte om te wandelen, nietwaar? Hier betekent in dit geval het onontdekte Andalusië; in het Parque Natural Sierra de Aracena in de zuid Spaanse provincie Huelva om precies te zijn. Het landgoed Molino Rio Alájar, waar we de komende dagen logeren, ligt verscholen in een ongerept dal van het beschermde natuurpark en is daarmee een ideale uitvalsbasis voor menig wandelaar, vogelliefhebber of natuur enthousiast.  

Op het moment van vertrek is het droog. Meteen na het monumentje vlak voor ‘ons’ terrein steken we het riviertje over en vlak daarop slaan we rechtsaf, de ‘ruta de los molinos’ op. De komende 3 kilometer lopen we op dit glooiende stenige pad met de Rio Alájar steeds aan onze rechterhand. We zien het riviertje niet echt, we horen hem des te meer. Alle regen van de afgelopen dagen hebben het water in de rivier doen toenemen, waardoor hij nu bruist en buldert diep in het dal beneden ons.

Hier zien we ook een oude ruïne van een watermolen. De meeste anderen zijn eigenlijk bijna compleet verdwenen of overgroeid, maar deze kun je nog wel als zodanig herkennen. De eigenaren van ons verblijf wonen zelf ook in een oude watermolen. Dit vertellen Peter Jan en Monica er zelf over: ‘Het is een Spaanse watermolen, die is anders dan de Nederlandse of Franse watermolen. Bij ons had je het waterreservoir. Dan zet je een deurtje open en stroomt het water over de muur het kanaal in. Dat komt vervolgens in een ronding terecht en stort daarna naar beneden, waar het schoepenrad is. Door de kracht van het water gaat het schoepenrad draaien en bewegen de molenstenen over elkaar. Het functioneert nu niet allemaal meer, want die molensteen is onze eettafel geworden en het waterreservoir het zwembad. Volgens de geschiedenis van dit gebied werd hier in 1750 al begonnen met de bouw van olijf- en graanmolens langs de vele riviertjes die dit gebied doorkruisen. Onze molen, een graanmolen in een bocht van de rivier, is een van de acht molens die door de mensen uit het dorp werden gebouwd. In de oogsttijd daalden ezels en muildieren bepakt met zakken vol graan de berghellingen af. Voordat wij hier kwamen wonen in 1996, was de molen in het bezit van een geitenherder. Zijn ouders waren de laatsten die de molen gebruikten voor de graanpersing. De herder wilde door die persoonlijke geschiedenis natuurlijk niet zomaar afstand doen van zijn land, het duurde dan ook een jaar voordat we tot de koop over konden gaan.’

We lopen in een prachtig gebied met veel rode stammen om ons heen. Het blijken kurkeiken te zijn. De provincie Huelva is dan ook bekend vanwege de grote hoeveelheid kurk- en steeneiken en natuurlijk de Iberico varkentjes.

Steen- en kurkeiken maken deel uit van het typerende Extremeense landschap, de ‘dehesas’, zoals de weilanden die beplant zijn met deze bomen worden genoemd. Extremadura is niets anders dan een gebied met extreem veel eikenbomen.

De varkentjes lopen vrij rond tussen de eikenbomen en eten alleen maar eikeltjes. In januari worden ze geslacht. De hammen zijn niet te vergelijken met die in Nederland, het is absoluut topkwaliteit, heeft een heel andere smaak en wordt wel het wagyu onder het varkensvlees genoemd. Geen wonder dat je dat hier overal op de menukaarten terug ziet! De eikels voeden daarnaast ook honderdduizend kraanvogels die hier elk jaar overwinteren.

Het typerende aan de kurkeik is natuurlijk de kurken schors. Deze is grijsbruin van kleur en krijgt vanaf 4 jaar diepe groeven. Elke 8-9 jaar wordt hun schors gepeld om uiteindelijk als kurk in een wijnfles te eindigen. De kurkoogst is/was een behoorlijke industrie hier. Nu de kurk in de wijnfles steeds meer vervangen wordt door een schroefdop, wordt kurk meer en meer ingezet als een geluiddempend en natuurvriendelijk alternatief voor plafonds, wandbekleding, vloeren etc. Eenmaal ontschorst is de stam van deze boom roodbruin van kleur. Een prachtig gezicht! Helemaal wanneer de zon later (eindelijk) door de wolken breekt en de stammen haast in vlam zetten. Dat is genieten.

Steeneiken daarentegen zijn zo’n beetje de sterkste bomen die we kennen. Sommige steeneiken zijn zó hard dat je er geen spijker op een normale manier krijgt ingeslagen. Houthakkers rooien deze bomen vaak met een kettingzaag met diamant in de ketting verwerkt. Goed voor de meubelindustrie. Ondertussen regent het gestaag door. Het pad is rotsig, soms een beetje glibberig, dus echt stevig doorlopen is er niet bij. Hoe mooi de eiken en vooral de kurkeiken ook zijn, veel bescherming tegen de regen bieden ze ons niet. We doen het ermee en hopen dat de regen straks een beetje zal overtrekken.

Het uitzichtpunt onderweg is indrukwekkend. Wat ben je dan eigenlijk nietig als mens in die overweldigende natuur.

Even later moeten we door een groen metalen hek over het land van een boer. Ik ben stiekem blij dat er alleen paarden in deze wei staan en niet de vervaarlijke stier die op het aangrenzende terrein nieuwsgierig naar ons kijkt. Misschien totaal ongevaarlijk, maar tegelijkertijd ook heel intimiderend. Even later zien we ook de eerste zwarte varkens, cerdos negros. Ze zijn heel schichtig en houden ons nauwlettend in de gaten om snel weg te vluchten bij het minste onraad. Toch speciaal om ze zo heerlijk vrij rond te zien lopen op een groot (heel groot) terrein waarop volop voedsel aanwezig is. 

Eindelijk begint de lucht op te klaren en zoeken we op de vlakte een omgevallen boom voor een stop met water en een broodje. We zijn goed nat geworden en het is toch wel heel prettig om dan even droog en (een beetje) zonnig te genieten van de weidsheid en stilte om ons heen. Je voelt je echt alleen op de wereld.

Op de weg terug lopen we langs de andere kant van hetzelfde riviertje. We moeten het ogenschijnlijke stevige bruggetje links laten liggen om verderop door het riviertje naar de overkant te gaan. Een uitdaginkje!!

Gelukkig bereiken we beiden heelhuids en vooral droog de andere kant en kunnen we omhoog klimmen om het laatste stuk terug te ondernemen. Eigenlijk dezelfde weg als vanochtend. Niet verkeerd omdat het inmiddels heel ander weer is geworden en we dus beter en verder om ons heen kunnen kijken. 

Eenmaal ‘thuis’ wacht ons een heerlijke warme douche en een welverdiend glas wijn. De eerste uitdaging zit erop. Mijn telefoon heeft 16.8 km en 23.437 stappen op de teller, toch wat anders dan 12.5 km. Volgens mijn kenner omdat ik kleinere passen neem, maar een kilometer blijft toch een kilometer?? Vreemd!

We kijken alweer uit naar het volgende wandelavontuur. Morgen een wandeling met lunch naar Linares. Klinkt goed!