FOTO’S IN ARLES

Ooit is Arles, een klein stadje in Zuid Frankrijk, begonnen als een nederzetting van de Grieken vanuit Marseille. Vervolgens werd de hele streek ingenomen door de Romeinen die de stad fors hebben uitgebreid. De stad lag in die tijd dichterbij de zee dan tegenwoordig en was daardoor een belangrijke handelshaven. Ook vandaag de dag zijn er nog vele sporen uit de historie zichtbaar.

IMG_5127Place de la Republique (foto: IK)

Zo is daar ons dagelijks ontmoetingspunt bij de fontein in het centrum van de stad. Hier op het ‘Place de la Republique’ staat een granieten obelisk van zo’n 20 meter hoog. Deze obelisk werd opgericht in het midden van de zogenaamde ‘spina’ van het Romeinse circus tijdens het bewind van de Romeinse keizer Constantijn II. De spina (letterlijk: ruggengraat) was de verhoogde afscheiding in het midden van de renbaan in het stadion, waar de wagenmenners met hun twee-, vier- en zesspannen omheen moesten rijden. Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk in de vijfde eeuw, is de obelisk ook ingestort en in twee delen gebroken. Gelukkig is hij later herontdekt en weer opnieuw opgebouwd, waarbij er aan de basis een fontein en bronzen sculpturen zijn toegevoegd.

IMG_5213.jpgTropisch warm (foto: IK)

Een heerlijk koele oase in een zonovergoten, haast oververhitte stad. Volgens onze appartement verhuurder is het weer beslist extreem te noemen dit jaar. Het is weliswaar altijd warm tot erg warm rond deze tijd, maar normaal koelt het ’s avonds wel af en daalt de temperatuur vooral ’s nachts dan meestal tot een aangename 19 graden. Helaas voor ons halen we dat bij lange na niet deze week.

201907 ArlesRiepko Krijthe618.jpgDoorkijkjes (foto: RK) 

De stad Arles met zijn Romeinse overblijfselen kennen de meesten vooral als woonplaats van Vincent van Gogh, maar de stad is meer dan de plek waar Van Gogh z’n oor afsneed. Elke zomer vindt binnen de stadsmuren een prestigieus fotofestival plaats: ‘Les Rencontres de la Photographie’. Wij zijn hier met een groep (foto)vrienden uit Bangkok neergestreken om dit jaarlijkse festival tijdens de openingsweek bij te wonen, want het Arles Fotofestival (les Rencontres d’Arles) ‘draagt bij aan de verspreiding van het internationale fotografisch erfgoed en streeft na de ontwikkelingen op fotogebied te bevorderen.’ Door de aanwezigheid van veel buitenlandse foto-professionals tijdens de openingsweek speelt Arles eveneens een serieuze rol op het gebied van talent scouting. Zoals trots wordt gemeld heeft de ‘Rencontres d’Arles al veel fotografen ‘ontdekt’, waarmee het zijn betekenis ‘als springplank voor fotografie en hedendaagse creativiteit bevestigt’.

2 naakten in de woestijn 1997Twee naakten in de woestijn – Lucien Clerque 1997 (bron: inernet)

Het festival is in 1969 opgericht door fotograaf Lucien Clerque samen met vrienden  Michel Tournier (schrijver) en historicus Jean-Maurice Rouquette. Naar blijkt een sterke combinatie. Lucien Clerque (1934-2014) is vanaf het begin de grote man geweest van het festival in zijn geboortestad. Tijdens zijn loopbaan van bijna 60 jaar werd hij één van de  meest gerespecteerde fotografen van Frankrijk. Geïnspireerd door de ervaringen van zijn jeugd (WOII) in combinatie met de tradities en sfeer van Arles heeft hij maar liefst 75 boeken gepubliceerd en hangen zijn foto’s in musea over de hele wereld. Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog nooit van deze fotograaf gehoord had, alhoewel zijn foto’s me, bij nader inzien, wel enigszins bekend voorkomen. Het is ook niet de eerste keer dat ik tijdens deze week met namen geconfronteerd word, die voor mij totaal nieuw klinken. Een leerproces in grote sprongen ;).

IMG_5159.jpgVast recept (foto: IK)

We ontwikkelen al snel een dagelijkse routine. We ontmoeten elkaar bij de fontein, bezoeken een aantal exposities, genieten van een eenvoudige lunch, waarna ieder zijn eigen weegs gaat om elkaar aan het eind van de middag weer te treffen voor het avondprogramma waarin of nog meer exposities worden opgenomen of een uitje naar het amfitheater. Op verschillende avonden wordt werk van een fotograaf op een groot scherm geprojecteerd en van commentaar voorzien in het openluchttheater van de stad.

201907 ArlesRiepko Krijthe285-Edit.jpgAmfitheater (foto: RK)

Ik lees dat dit festival wel ‘de moeder van alle fotofestivals’ wordt genoemd. Wat Les Rencontres anders maakt dan de andere fotofestivals is de enorme omvang van het aanbod. Dit jaar staan er zo’n 50 exposities (voor 50 jaar festival) op het programma. Daarnaast zijn er lezingen, workshops, portfolio besprekingen, fotoboek prijzen etc. etc. en dat betreft slechts het officiële gedeelte. Meer dan honderd kleinere exposities van minder bekende fotografen bieden daarnaast een breed scala aan indrukken in de ‘Voies Off’. Het leuke en bijzondere is dat veel van de tentoonstellingen te zien zijn op verschillende historische locaties. Sommige van deze locaties, zoals kapellen uit de 12e eeuw of 19e-eeuwse industriële gebouwen, zijn zelfs alleen gedurende het festival voor het publiek toegankelijk. Ondanks het feit dat we letterlijk zeven dagen elke dag diverse exposities bezoeken, moeten we constateren dat we weliswaar de bulk hebben gezien, zeker van de grotere series, maar dat er nog steeds nieuwe galerietjes opduiken op onze zwerftochten door de stad.

webfotos ArlesRiepko Krijthe020-Edit.jpgKlooster (foto: RK) 

Wat ik vooral geleerd heb deze week is dat er een enorme variëteit in opzet, uitwerking en presentatie van de series bestaat. De directeur, vorig jaar door een groep vooraanstaande fotografen bekritiseerd wegens het gebrek aan vrouwelijke talenten in het hoofdprogramma, lijkt de kritiek ter harte te hebben genomen. Namen die me bij zijn gebleven, niet omdat ze vrouwen zijn, maar omdat hun werk me aansprak, zijn Helen Levitt, Evangelina Kranioti, Abigail Heyman, Valérie Belin en Susan Meiselas.

IMG_5168.JPGSmalle straatjes (foto: IK)

De jubelende woorden over Libuse Jarcovjakova (een Tjechische fotgrafe) waren aan mij minder besteed. Haar expositie ‘Evokativ’ bevat foto’s die tussen 1970 en 1989 zijn gemaakt in het communistische Tsjechoslowakije ‘tijdens een donkere periode van politieke onderdrukking en gebrek aan persoonlijke vrijheid’. Dit werk vertelt over haar eigen moeilijke jaren vol nachtleven, alcohol, depressie, seks en alles wat daar verder bij hoort en wordt rauw, zonder verfraaiing weergegeven. Het schept ontegenzeggelijk een beeld, het vertelt een (treurig) verhaal, maar het is mij te hard, te destructief. Het mag dan een ‘authentieke en openhartige getuigenis van het leven van een kunstenaar’ uitbeelden, toch kijk ik dan liever naar de ‘painted ladies’ van Valérie Belin, een Franse fotografe. Hier zijn de gezichten van de modellen neutraal met een ietwat afwezige blik ‘alsof ze getraind zijn op het eigen innerlijk leven’. Het laat wat te raden over, je kunt je fantasie gebruiken en de beelden hebben een eigen verhaal.

IMG_5207Fragment ‘Growing Up Female’ (foto: IK)

Abigail Heyman (Amerikaanse) is naast fotograaf ook feministe. Haar werk ‘Growing Up Female’ werd een belangrijke tekst voor de feministische beweging. Ook nu zijn sommige foto’s behoorlijk grafisch, zoals de foto waarop Abigail Heyman haar eigen abortus vastlegt. Daarentegen beschrijft ze de diverse omstandigheden in het leven van vrouwen met een humoristische kijk en een verfrissende blik die je even laat glimlachen en wat langer laat nadenken. Naar mijn idee beslist meer aansprekend.

201907 ArlesRiepko Krijthe324Susan Meiselas presentatie (foto: RK)

Hoe belangrijk het is om naast goede foto’s met een aansprekende boodschap eveneens een sterk verhaal te hebben blijkt tijdens een avondpresentatie van Susan Meiselas (Amerikaanse) in het amfitheater. Haar foto’s spreken aan. Ze zegt zelf in een interview (2008) dat ze zich goed beseft dat het maken van een beeld op zich niet voldoende is. Maar, vervolgt ze, wat is genoeg? Wat hebben we in dit proces van maken, publiceren, reproduceren, exposeren en opnieuw contextualiseren van werk in boek- of tentoonstellingsvorm geleerd? Ze besluit met de uitspraak dat ze slechts kan hopen dat haar foto’s een aantal vragen oproepen. Dat doen ze zeker. Hoewel haar foto’s dus een sterk verhaal vertellen, komt ze zelf minder goed uit de verf in de schijnwerpers, waardoor je aandacht sneller afdwaalt dan je zou willen. Je moet ook in alles goed zijn….

_DSF4521Op de ouderwetse toer (foto: IK)

Terug kijkend op onze week in Arles kan ik alleen maar concluderen dat je jezelf niet moet wegcijferen. Er zijn veel stijlen, veel mogelijkheden en veel uitdagingen waarin je je eigen plek moet proberen te vinden. Bovenal moet je blijven ‘schieten’, want oefening baart kunst. Tenslotte blijkt een juiste nabewerking echt onontbeerlijk voor een goed eindresultaat. Beoordelen is en blijft (uiteraard) een subjectieve bezigheid, dus laat dat je er niet van weerhouden je eigen verhaal te vertellen.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s