WaddenWandelen

Toch bijzonder om te ontdekken dat het Duitse waddeneiland Borkum een onderdeel is van de lange afstandswandeling door ‘ons’ Waddengebied. Dat komt natuurlijk omdat dit eiland de meest oostelijke grens vormt van het Werelderfgoed Waddenzee, dat wordt omschreven als ‘een uniek landschap van slikken, kwelders, duinen, geulen en zandplaten’. De Waddenzee is het grootste ononderbroken getijden-systeem ter wereld en strekt zich uit langs de kusten van Denemarken, Duitsland en Nederland. Nergens anders bestaat er ‘zo’n dynamisch landschap met een veelheid aan leefgebieden die gevormd zijn door wind en getijden. De biodiversiteit op wereldschaal is afhankelijk van de Waddenzee’. Tijd om het een en ander zelf eens te gaan ontdekken!

Met een blauwe trein van Arriva naar de Eemshaven reizen, roept nostalgische herinneringen op aan de vroegere ‘Blauwe Engel’, die werd ingezet op de weinig rendabele lijnen in de dunbevolkte delen van ons land, zoals ook Oost Groningen. Deze lijnen waren te duur om te elektrificeren en dreigden daardoor te verdwijnen. In 1954 werd daarom een speciaal type dieseltrein ontwikkeld met een opvallende blauwe kleur en op de neus een logo met twee vleugels. Vanwege deze opvallende details werd de trein in de volksmond al snel de ‘Blauwe Engel’ genoemd. Volgens een nieuwsartikel uit die tijd was deze naam goed gekozen: ‘want behalve dat de kleur van dit nieuwe materieel geparenteerd is aan het blauw van de hemel, is de gang van deze treinstellen als op vleugelen.’ In de jaren zestig koos de NS voor een uniforme kleur voor alle treinen en werden alle ‘Blauwe Engelen’ rood geverfd. De bijnaam bleef echter bestaan, ondanks de veranderde kleur.

Een klein uurtje later stappen we uit op station Eemshaven en lopen we, met een aantal andere ‘Borkumgangers’, richting de haven waar de veerboot al ligt te wachten. In de verte zie je Borkum liggen, want hemelsbreed ligt het maar zo’n 15 km verderop. Waarom is Borkum eigenlijk een Duits eiland terwijl het zo vlak boven Groningen ligt en ‘onze’ Waddenzee begrenst? Vroeger, in de Franse tijd (1794 – 1814) behoorde Borkum wel tot Nederland, maar na 1815 kwam het eiland (weer) onder Duits bewind. Door haar strategische ligging werd Borkum begin 20e eeuw een belangrijke militaire post en is sindsdien Duits gebleven. In de jaren voor WOI erkende Winston Churchill het belang van Borkum voor de Duitse marine. Het eiland was makkelijk te verdedigen maar moeilijk te veroveren. Voor een (Britse) aanval was een basis in de buurt nodig waarvoor Churchill Ameland koos. Nederland was in die tijd neutraal en het binnenvallen van Ameland zou oorlog betekenen. Uiteindelijk ging dit plan toch niet door……..

Borkum is het kleinste waddeneiland van dit streekpad. Met een grootte van +/- 30 km2 is het net iets kleiner dan Schiermonnikoog (ongeveer 40 km2). Toch is het de grootste van de zeven Duitse ‘Ostfriesische Inseln’ boven de regio Niedersachsen. Na Borkum zijn dat Juist, Norderney, Baltrum, Langeoog, Spiekeroog en Wangerooge. Qua inwonersaantal is er wel een groot verschil. Waar Schiermonnikoog nog geen duizend (vaste) inwoners heeft, wonen er op Borkum ruim vijf keer zoveel. Het toeristenseizoen niet meegerekend. Dat is ook wel te zien wanneer we het stadje binnenrijden met het historische boemeltje, die de veerhaven met het centrum verbindt. Dit is beslist geen eilanddorp, dit lijkt haast een klein stadje. 

De afstand tussen de haven en Borkum-Stad is 7,5 kilometer en de rit in het treintje duurt een kwartiertje. Dat was vroeger anders. In 1879 werd de lijn aangelegd als paardentram om de materialen voor de bouw van een vuurtoren gemakkelijker van de haven naar de bouwplaats in het centrum van Borkum te vervoeren. Zo’n vier jaar later stapte de eigenaar over van paarden op stoom en in 1888 werd het spoor versterkt om zowel passagier- als goederenverkeer mogelijk te maken. In 1993 werden zowel de spoorlijn als het wagenpark geheel vernieuwd, nu gebruik makend van diesellocomotieven. Tegenwoordig wordt de historische stoomlocomotief ‘Borkum’ weer regelmatig ingezet als toeristische trekpleister om de vele treinhobbyisten te plezieren.

Borkum is anders! Natuurlijk zijn alle Waddeneilanden anders en is het je eigen subjectieve voorkeur waardoor het ene eiland je meer aanspreekt dan het andere. Borkum is echter anders dan de Nederlandse eilanden door ‘een combinatie van een Duitse kuuroordcultuur, een nostalgisch stadsgevoel met de Borkumer Kleinbahn, en een unieke, pollen-arme zeelucht’. Toeristen kwamen al vroeg in de geschiedenis naar Borkum om er te kuren. Door de ligging, ver in de Noordzee, is de lucht vrij van pollen, wat het een ideale bestemming maakt voor mensen met allergieën. De gezonde zeelucht (met een hoog jodiumgehalte) zorgt er bovendien voor dat Borkum een perfecte plek is voor wellness en thalassotherapie. Dit laatste is een therapeutische behandelmethode die gebruikmaakt van helende elementen uit de (mariene) omgeving. Het is gebaseerd op het gebruik van verwarmd zeewater, algen, modder, zeelucht en zand. Dit heeft zeker een behoorlijke aantrekkingskracht, want we zien een hoog rollator gehalte om ons heen. 😉

We starten onze wandeling in Ostland om van daaruit terug naar Borkum-stad te lopen. We lezen dat Borkum oorspronkelijk uit twee afzonderlijke eilanden bestond, Westland en Ostland, die door een smal water van elkaar gescheiden waren. Door de bouw van een dam en de daarop volgende vorming van nieuwe duinen in het voormalige zeegat kwamen beide eilanden in 1860 aan elkaar vast te zitten. Vanaf toen was Borkum één geheel. Het ‘tussendoormeer’ (Tüskendörsee) onderweg vormt de oude scheidslijn.

Grappig genoeg zijn de schelpenpaadjes, zo kenmerkend op ‘onze’ eilanden, hier vooral klinkerpaadjes. Aan weerszijden zien we veel bloeiende duinroosjes en geurende kamperfoelie. Het is echt prachtig groen om ons heen. Tegelijkertijd is het niet overal zo rustig vanwege vele fietsers die over dezelfde smalle paadjes willen als wij. We lopen dus meestal als een rijtje eendjes achter elkaar. Goed voor de innerlijke rust en de verdieping in jezelf zullen we maar zeggen! Lopend afstand nemen van de waan van de dag. Ik heb gelezen dat dit je tot je eigen kern kan brengen, wat verfrissend en verrijkend moet zijn. Je voelt dan weer wat er werkelijk toe doet en wat eigenlijk niet belangrijk is. Zou een dag of zelfs minder al voldoende zijn om werkelijk tot die kern te komen? Hoe dan ook, het is sowieso genieten. Zeker wanneer we na onze koffiestop verder lopen over het strand. 

Het strand is haast eindeloos breed met tussen ons en de zee een, naar het lijkt, nieuw opkomende duinenrij. Het is een strand dat om diverse redenen wordt bejubeld. Een Duits tijdschrift schrijft zelfs dat je bijna nergens ‘de lege accu’ beter kunt opladen dan op ‘de mooiste zandhoop ter wereld’. Door de grote afstand tot het vasteland heerst hier, zoals eerder gezegd, een uniek hoogzeeklimaat: arm aan pollen, zouthoudend en bijzonder weldadig voor de luchtwegen. Een wandeling langs de waterkant wordt hierdoor tegelijkertijd ook een gezondheidskuur. Altijd goed, toch?

Naarmate we dichterbij ‘de bewoonde wereld’ komen, neemt ook het aantal activiteiten op het strand toe. Het blijkt dat dit stuk strand één van de meest uitgelezen strandzeil locaties van Europa is voor zowel beginners als profs. Als de wind goed is, kunnen de strandzeilers snelheden van wel 130 km per uur halen. Indrukwekkend!

We lopen de duinen over richting de strandpromenade die ons van bovenaf weer een andere blik op het Noordzeestrand geeft. Hier zie je opeens de zogenaamde ‘strandkorven’ op het strand zelf, terwijl aan de andere kant van de promenade een luxueus kuuroord opduikt. We wanen ons in een andere wereld. Het geheel doet mij denken aan een decor voor een Agatha Christie crimi. ‘Moord in een strandkorf’ klinkt zeker als een spannende mogelijkheid. De bonte verzameling van tentjes en korven, die schots en scheef door elkaar staan, geven het strand een heel eigen aanblik. Het zandstand zelf is wit. Volgens de eilandbewoners heel bijzonder. Zo zelfs dat je dit zand in een museum dichtbij kunt vergelijken met strandzand van over de wereld.

Vol indrukken dwalen we even later door het stadje, waar het inmiddels behoorlijk druk is geworden, op zoek naar een terrasje voor een late lunch. Zo dichtbij en toch zo anders. Voor herhaling vatbaar, want we hebben b.v. nog geen vissershuisje met walviskaken gezien!