MIDDELPUNT VAN NEDERLAND

De oefenwandelingen hebben er hopelijk toe geleid dat de NS rondwandeling Lunteren (ruim 13 kilometer) vandaag geen problemen zal opleveren. Hoewel het weer de afgelopen dagen nat tot zeer nat is geweest, lijken de weergoden ons vandaag gunstig gezind. Het belooft in ieder geval droog te blijven met mogelijk een klein zonnetje. Ideaal wandelweer!

Lunteren ligt precies tussen Ede en Barneveld, aan de rand van nationaal park De Veluwe en Lunteren blijkt bovendien het geografische middelpunt van Nederland te vormen. Daarnaast vertelt elke website ons dat je vrijwel nergens anders in ons land zo’n uitgebreid aanbod aan wandelpaden vindt en dat de zeldzame flora en fauna hier, voor natuurliefhebbers, is om van te watertanden. De verwachtingen zijn dus hoog gespannen!

201909 Lunteren Gerard & GrietaRiepko Krijthe8-EditKlompen bij de deur (foto: RK)

Na een kop warme koffie kruisen we het spoor en lopen vervolgens bijna meteen het Lunterse Buurtbos binnen. Dit bos is aan het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw ontstaan. Voordien waren er voornamelijk enorme heidevelden rondom het dorp, die gemeenschappelijk bezit waren en dus niet verkocht of verpacht konden worden voor ontginningen ten behoeve van agrarische doeleinden. Notaris J.W.Th.W. van den Ham (1822-1912), beter bekend als de ‘oude notaris’, wist voor elkaar te krijgen dat er een nieuwe wet, die verdeling van buurtgronden mogelijk maakte, werd aangenomen. Bij de verdeling verwierven de notaris en enkele medestanders grote aaneengesloten stukken, in totaal ongeveer 130 hectare, heide en woeste grond, voornamelijk stukken die door aard en ligging minder geschikt waren als landbouwgrond. Vervolgens betaalde hij voor de aanleg van zijn ’droombos’ uit eigen vermogen. Het ontwerp (van de notaris zelf) bestond uit een wandelbos met een bijzondere padenstructuur. De lanen en paden vormen samen een tekening van een twijg met bladeren, maar tijdens onze wandeling is dit patroon moeilijk te herkennen. Na het overlijden van de notaris in 1912 bleek dat hij alle gronden die hij van de Buurtschap had gekocht en bebost, weer terug wenste te geven aan de Lunterse gemeenschap. Daartoe moest, volgens het testament, een stichting ‘Het Luntersche Buurtbosch’ worden opgericht. We komen onderweg nog een man op de fiets tegen, een echte Luntenaar, die ons vertelt dat ook hij een stukje van dit bos bezit, maar eigenlijk niet eens precies weet waar….. Het belangrijkste is natuurlijk ook gewoon dat het bos blijft bestaan.

2-4.jpgDe Koepel (foto: internet)

Midden in het buurtbos lopen we langs uitkijktoren de Koepel, een 22 meter hoge stenen toren op de Galgenberg die weer 34 meter boven N.A.P. staat. Op deze berg stonden vroeger inderdaad galgen. De Koepel is in 1913, ter nagedachtenis aan de notaris, gebouwd in opdracht van zijn familie en zijn opvolger notaris G. Wilbrink. De naam is te danken aan de typische ronde  vorm van het koperen dak dat de omloop overdekt. We hebben nog een behoorlijk aantal kilometers voor de boeg, dus we laten de Koepel verder links liggen en zwerven verder door het bos.

201909 Lunteren Gerard & GrietaRiepko Krijthe13-Edit

201909-Lunteren-Gerard-&-GrietaRiepko-Krijthe16-Edit.JPGRood met witte stippen (foto’s: RK)

Er zijn hier vele wandelingen en ons kaartje is niet altijd even duidelijk. Volgens de begeleidende informatie voelt niemand van de organisatoren zich verantwoordelijk voor de juistheid van de routebeschrijving. Dat belooft wat! De herfst heeft z’n intrede gedaan en we zien onderweg echt veel paddestoelen. Heel bijzonder, zo hebben wij dat vorig jaar absoluut niet gezien. Dit jaar is dan ook veel natter geweest en paddestoelen gedijen daar overduidelijk wonderwel op. Ondertussen zijn we bij ons eerste koffiekopje (op de kaart) aangekomen; de Lunterse Boer. Het is nog te vroeg, we gokken erop dat ook het tweede kopje op ongeveer 3/4 van de wandeling open is en gaan verder met onze verkenning van dit mooie bos.

201909-Lunteren-Gerard-&-GrietaRiepko-Krijthe44-Edit-2Een koe in het bos (foto: RK)

Ongeveer halverwege de route ligt rechts van ons het Wekeromse Zand, één van de laatst overgebleven stuifzandgebieden van de Veluwe. Het Wekeromse Zand bevat één van de grootste Celtic fields complexen (kleine prehistorische akkertjes) van ons land, een bijzonder overblijfsel uit de IJzertijd. Celtic fields (of raatakkers) bestonden uit vierkante veldjes van ongeveer veertig bij veertig meter, omgeven door walletjes. Boeren uit de ijzertijd gaven de voorkeur aan zandgrond omdat die gemakkelijk bewerkbaar was. Als de schrale grond was uitgeput, schoof de boer gewoon een veldje op. Het vele werk leverde weinig op. Waarschijnlijk kon dit gebied maar twee of drie families van voedsel voorzien. Door de jaren heen groeide dit gebied voor gedeeltelijk behoorlijk dicht, waarop het Gelders Landschap een flink stuk bos heeft weggekapt, zodat de wind weer vat kan krijgen op het zand. Mooi dat er vandaag de dag zoveel aandacht is voor bijzondere natuurlandschappen. Dit gebied wordt ook opengehouden door moeflons (kleinste wilde schapen) en ‘gewone’ wilde schapen. Dan is het wel heel apart om klassieke zwart-witte koeien midden in het bos er vlakbij te zien!

dscf0010Middelpunt Nederland (foto: internet)

We zijn inmiddels vlakbij het echte middelpunt van Nederland. Lunteren staat bekend om de Lindeboomsberg met de grote zwerfkei die het middelpunt van Nederland vormt, precies tussen de vier uithoeken van Nederland. Dit zijn Rottemmeroog, (NO), St. Anna Ter Muiden (ZW), Terschelling (NW) en het Drielandenpunt bij Vaals (ZO). Als je een lijn trekt van NO naar ZW en je doet dat ook van NW naar ZO en vervolgens trek je een loodlijn uit het midden van beide lijnen, dan ligt Lunteren precies op de plek waar die twee loodlijnen elkaar kruisen. Het verhaal gaat dat de kei ooit is ‘gekaapt’ door Wageningse studenten, maar enige weken later werd heroverd door een Lunterse scoutinggroep. Om herhaling te voorkomen werd de steen daarop in beton gegoten. Deze plek, dit middelpunt, kent al een lange voorgeschiedenis. Tot 1935 moeten er drie grote puntige kalender- of zonnewende-stenen hebben gestaan. De ene zijde van de stenen driehoek wees naar het noord-oosten waar de zon op de langste dag opkomt en de andere zijde wijst naar het zuid-oosten waar de zon op de kortste dag opkomt. Om die reden kreeg deze middelpunt-steen, in de jaren 80 van de vorige eeuw,  gezelschap van twee andere grote zwerfkeien uit de IJstijd om het oude verhaal van de kalenderstenen weer tastbaar te maken. In 2002 werd de middelpunt-steen vervangen door een nieuw exemplaar, de oude was gebarsten. Op de een of andere manier missen wij dit indrukwekkende monument wat, volgens de beschrijving, ‘is vormgegeven als een royaal half verhard plateau met lindeboom en drie zwerfkeien, zorgvuldig uitgelijnd op de zon en de drie op het middelpunt samenkomende wandelpaden.’

Riepko.Krijthe10De Hessenhut (foto: RK) 

Wij nemen aan, geheel onterecht blijkt nu, dat de heel dichtbij gelegen uitkijktoren ‘De Hessenhut’, bij restaurant De Goudsberg, het middelpunt moet zijn. Of zijn we gewoon toe aan een welverdiende rustpauze? Hoe dan ook de steen hebben we dus niet gezien!

201909 Lunteren Gerard & GrietaRiepko Krijthe69.JPGGehaald! (foto: RK)

Onverwachts lopen we het bos uit vlakbij de ons bekende spoorwegovergang. We zijn rond en we (ik) heb het gehaald. Toegegeven de 13 km werd niet in een lange etappe gelopen, we hebben onderweg immers genoten van een lange ontspannen lunch, maar dit is wel weer een nieuw hoogtepunt. Het smaakt naar meer!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s