DE WOLDBERG

Vroeger, in de tijd dat bijgeloof en animisme vaak hoogtij vierden, wisten mensen niet hoe paddenstoelen groeien. Ze dachten dat heksen de paddenstoelen ’s nachts tevoorschijn toverden als zitplaats voor hun huisdieren……jawel de padden. Op zich misschien een logische gedachte wanneer je een mooi exemplaar met een grote hoed ziet, maar je hebt paddenstoelen in alle soorten en maten. Alleen in Nederland zijn er al meer dan 4.000 paddenstoelen en er schijnen wekelijks nieuwe soorten bij te komen. Het specifieke vakgebied wat onderzoek doet naar paddenstoelen, de mycologie, heeft het er maar druk mee.

IMG_5531.jpgStoel voor padden? (foto: IK)

Al deze paddenstoelen zijn weer onder te verdelen in drie hoofdgroepen, die ieder op een andere wijze leven. Zo heb je de paddenstoelen die samen met een andere plant of boom leven. De paddenstoel zorgt dat zijn schimmeldraden samengroeien met de wortels  van de boom. Een symbiose dus, voor beide partijen voordelig. Deze groep, de mycorrhiza, leveren dus een nuttige tegenprestatie aan hun gastheer. Het woord mycorrhiza komt van het Griekse ‘mukès’ (zwam) en ‘rhiza’ (wortel). Bekenden in deze groep zijn eekhoorntjesbrood, cantharellen en truffels.

1fd1beb8-0f15-4ef4-b821-15ce624d2782.JPGOpruimers (foto: IK)

Daarnaast heb je de groep die afval verwerken door zich te voeden met dood materiaal zoals bladeren. De opruimers van het bos. Met een mooi woord wordt deze groep de saprofyten genoemd. De naam is afkomstig van de Griekse woorden ‘sapros’ (verrot) en ‘phutton’ (plant) en daarmee een verwijzing naar de manier waarop deze paddenstoelen zich voeden. Zonder deze zwammen zou een bos al snel ten onder gaan aan het eigen afvalmateriaal. Een heel bekend voorbeeld is de ons zo welbekende champignon. Tenslotte heb je dan nog de groep parasieten. Kort gezegd leven parasieten doorgaans ten koste van een ander organisme, hetzij planten, dieren of zelfs andere schimmels. Ze hebben een levende gastheer nodig, meestal bomen. Hoewel de meeste parasieten echter voorkomen op reeds verzwakte bomen, zijn er ook zwammen die een gezonde boom kapot laten gaan. Een heel mooi en tot de verbeelding sprekend voorbeeld uit deze derde groep is het elfenbankje.

2d1837ba-2004-4ad7-ab1e-ac53e0f32163.JPGParasieten (foto: IK)

Waarom dit hele verhaal over paddenstoelen? Paddenstoelen kun je weliswaar het hele jaar vinden, maar vooral in de herfst zie je ze het meest. In sommige jaren zijn er meer paddenstoelen dan in andere jaren, wat te maken heeft met de temperatuur en de hoeveelheid regen. Dit jaar is kennelijk zo’n spectaculair paddenstoelen jaar, want ze schieten werkelijk als …….. paddenstoelen uit de grond. Het komt ook door dit plotselinge verschijnen en hun snelle groei dat paddenstoelen iets geheimzinnigs hebben. Ik zei al dat ze vroeger met heksen in verband weden gebracht, vandaar namen als heksenboleet, duivelsbrood en heksenkring. Ik heb eigenlijk weinig tot geen verstand van de namen en de identificatie van de paddenstoel, maar ik bewonder ze zeker tijdens onze wandelingen. Zo ook op de Woldberg, rond Steenwijk. Een prachtig gebied. De 26 meter hoge Woldberg is de noordelijke punt van een stuwwalcomplex. Een stuwwal is een rug in het landschap, die bestaat uit door een ijstong opgestuwd materiaal. Kun je je voorstellen dat heel veel vroeger het ijs reikte tot de denkbeeldige lijn Texel-Gaasterland-Steenwijk-Coevorden? Later rukte het ijs verder naar het zuiden op en werd het sediment van de vroegere gletsjers opgestuwd tot stuwwallen. Door het water zijn op de flanken van de Woldberg zogenaamde holle weggetjes uitgesleten. Het gehele complex van stuwwallen, glaciale ruggen en bekkens rond Steenwijk is mooi intact gebleven. 

7a680d3e-88c2-4edf-ac20-73fa85d780d3.JPGBeuken leiden naar een holle weg (foto: IK) 

We lopen over prachtige bospaden omringd door beuken. De beuk wordt ook wel de Moeder of de Koningin van het bos genoemd vanwege ‘haar warme uitstraling en gracieus en verfijnd voorkomen’. Het is daardoor een symbool geworden voor wijsheid en moederlijke warmte. Volgens een Engelse sjamaan zou zij troost geven aan mensen die haar opzoeken. De beuk is sowieso veelzijdig. In de Germaanse mythologie is de beuk gewijd aan de oppergod Odin. De Germanen goten bloed van offerdieren over de stam van een beuk met rood blad opdat de boom niet zou sterven. Bij de Romeinen was de beuk gewijd aan Jupiter (oppergod en god van hemel, lucht en onweer). Ook in het volksgebruik was de beuk breed inzetbaar. Om erachter te komen hoe het weer in de winter zou worden, werd op Allerheiligen (1 november) in een beuk gehakt. Bleef de wond droog, dan moest men met een strenge winter rekening houden. De aanwezigheid van veel beukennootjes voorspelt eveneens een strenge winter. Draag je een stukje beukenhout bij je, dan word je beschermt tegen ongeluk en wordt tegelijkertijd je creativiteit gestimuleerd. Zelfs het drinken van water uit een holle beuk is heilzaam, het moet schurft en andere huidziekten genezen. Er valt iedere dag zoveel te leren…….

Riepko.Krijthe1-9-1.jpgHet lijken wel kleine UFO’s (foto: IK)

We wandelen over kaarsrechte paden die getuigen zijn van historische landgoederen, karrensporen van middeleeuwse handelsroutes en verharde wandelpaden die vaak verhard zijn met puin uit Rotterdam na het bombardement in WOII. Hoe veelzijdig wil je het hebben, nietwaar? In het bos is een groot heideveld ontstaan, waarin acht grafheuvels liggen die meer dan drieduizend jaar oud zijn. Handelslieden die onderweg niet verder konden? De heide bloeit helaas niet meer op een enkele late paarse vlek na, maar mijn fantasie toont me de schoonheid van het juiste jaargetijde. Ondertussen komen we op een ander gebied wel ogen tekort want op de onmogelijkste en verrassendste plaatsen vinden we de mooiste paddenstoelen. Wist je trouwens dat je een paddenstoel kan vergelijken met een appel? Beiden zijn de vruchtlichamen van, alleen is de ‘boom’ in het geval van de paddenstoel niet zichtbaar, die bevindt in de vorm van schimmeldraden onder de grond.

IMG_5535.jpgDe appel van het bos (foto: IK)

Wegens tijdgebrek lopen we deze keer de kortere route (9 km), waardoor we Landgoed de Eese links moeten laten liggen. Op zich jammer, want dit ‘prachtige familielandgoed van circa 800 hectare’ ligt op het snijpunt van de provincies Overijssel, Drenthe en Friesland. Onze wandeling voert ons wel langs Buitengoed Fredeshiem, een in 1929 opgericht Friesch Doopsgezind Broederschapshuis, letterlijk bedoeld als een ‘erf van vrede’. Tijdens zijn studietijd bezocht de Friese Tjeerd Oeds Hylkema (1888-1962) Woodbrooke, een Engels internationaal studiecentrum van de Quakers (religieus genootschap van vrienden), waar hij meer en meer gecharmeerd raakte van ‘het frisse en dienende christen-zijn zonder al teveel gepreek’. Bij hem groeide de wens een centrum te creëren waar jong en oud tot rust en bezinning konden komen en waar het geloof kon worden beleefd. Lang verhaal kort, deze wens resulteerde in dit ‘erf van vrede’.  Vandaag de dag is Fredesheim aangepast aan de tijd. Het lijkt op een regulier conferentie- of vakantieoord inclusief zaaltjes voor cursussen en chalets voor eventjes eruit, maar er is wel een kerkje op het terrein waar ’s ochtends en ’s avonds een kerkdienst wordt gegeven. Daarnaast wordt aan de gasten gevraagd of ze de maaltijd zoveel mogelijk gezamenlijk willen nuttigen om betrokkenheid en gemeenschapszin te tonen. Ondanks de verlokkingen van ‘mindful mediteren met chocola’ en ‘het inspiratiepad’ wenden wij ons af richting meer wereldse zaken. Op naar restaurant ‘De Bovenmeester’ in Steenwijk, waar voor ons al goede herinneringen liggen.

23024c61-4c97-4ea0-8a05-5a152218967d.JPGOvervloed (foto: IK)

Een gedachte over “DE WOLDBERG

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s