Categorie: Azie

Het Birmees is een onbegrijpelijke taal, compleet met rondingen, krullen en diverse extraatjes. Er is voor ons geen touw aan vast te knopen. In onze dagen hier in Yangon zijn we tot nu toe niet veel verder gekomen dan ‘mingalabar’ of ‘maingalapar’ als groet en een steeds opnieuw proberen van het Birmaanse woord voor dank je wel. In voor ons verstaanbare klanken en letters schrijf je het als: ‘kyaayyjuutainpartaal’. Spreek het echter niet uit zoals het hier staat, want dan begrijpt niemand er wat van. Het moet ongeveer klinken als ‘Kjeizutinbade’. Oef! Gelukkig spreken veel mensen hier redelijk tot goed engels en als het niet anders kan, kom je met een glimlach en een paar handgebaren ook een heel eind.

Na de pagode is het nu tijd om het eigenlijke leven in deze stad te gaan ontdekken. We hebben daarvoor een lijstje gemaakt, waarop de Bogyoke Markt, het Rangoon Tea House, de wijk daaromheen en als laatste de ‘circle train’ staan vermeld. Hopelijk hebben we tijd genoeg om al deze facetten naar behoren te beleven.

De markt – RK

De Bogyoke Aung San Market, zoals de markt tegenwoordig officieel heet, is als Scott Market in 1926 gebouwd tijdens de nadagen van het Britse bestuur. De overdekte markt, in het Pabedan district, werd genoemd naar mr. Gavin Scott, de gemeentecommissaris in die tijd. Meer algemeen wordt aangenomen (en misschien gewenst?) dat de markt is genoemd naar James George Scott, de man die voetbalsport introduceerde in Myanmar.

Op straat – RK

Na de onafhankelijkheid (1948) werd de markt hernoemd naar Bogyoke (generaal) Aung San, die door velen als de vader van de onafhankelijkheid wordt beschouwd. Van zijn drie kinderen is dochter Aung San Suu Kyi het bekendst. Het oude gedeelte van de markt is nog steeds gehuisvest in het oude koloniale gebouw compleet met klinkerstraatjes. Heerlijk om doorheen te dwalen op zoek naar wat er maar te koop is (en dat is veel). Afdingen is een must. Hoewel toeristisch, is het (nog) niet overweldigend druk en onaangenaam.

Dat geldt trouwens voor veel in Yangon. De stad is bezig met een inhaalslag en verandert snel. Hoewel voor velen waarschijnlijk meer dan wenselijk, is het vanuit een toeristisch oogpunt altijd jammer, want veel oorspronkelijkheid gaat in het proces verloren.

Tea leaf salad in RTH – RK 

Na het ‘shoppen’ strijken we neer in het Rangoon Tea House of RTH, niet ver van de Yangon River. De eigenaar, een Birmees opgegroeid in Londen, wilde een restaurant openen dat wanneer het in Londen zou staan, je het qua aanbod als authentiek Birmees zou ervaren. Maar gesitueerd in Yangon zou het restaurant qua uitstraling uit grote steden als Londen of New York kunnen komen. Dat is hem gelukt. Hij zegt zelf dat hij ‘gewone’ Birmaanse gerechten naar een hoger niveau heeft getild door gebruik te maken van ingrediënten van topkwaliteit in combinatie met een eigen twist. Dat gaan we proberen. We kiezen voor een variëteit aan ‘street food’ snacks aangevuld met de ‘signature dish’, de ‘tea leaf salad’. Heerlijk!!

Thee menu – IK

Eigenlijk zouden we, in een theehuis, thee moeten drinken. Aan keuze is er dan ook geen gebrek.  Naast de keuze tussen ‘hot or iced’ zijn, om het de klanten gemakkelijker te maken, de 16 verschillende  combinaties in een overzicht bijeen gebracht, waarbij het vooral gaat om de verhoudingen tussen ‘sweet black tea, evaporated milk & condensed milk’. Not completely our cup of tea 😉.

Uitgerust en tevreden beginnen we aan onze rondwandeling in de buurt. Het is inmiddels midden op de dag met een temperatuur van boven de 30 graden, maar het voelt niet onaangenaam. De straten zijn hier recht en staan haaks op elkaar. Het plan een stille getuige van een Brits koloniaal verleden. Het leven op straat vertelt een heel verhaal. De doorgang is vaak slechts 1 auto breed, omdat de rest van de straat gebruikt wordt als parkeerplaats voor allerhande voertuigen, straatverkoop, pop-up restaurantjes, spontane buurtgesprekken, spelletjes en alles wat je verder nog kunt verzinnen. Heel levendig.

Mensen leven op straat – RK 

We dwalen op ons gemak rond en vergapen ons aan alle nieuwe indrukken. Hier leeft iedereen op straat, hier ontdek je hoe mensen wonen, werken en leven. Ze zeggen dat het leven in Myanmar te vergelijken is met dat van Thailand vijftig jaar geleden. Daarover kunnen wij natuurlijk niet meepraten, maar je kunt je er iets bij voorstellen.

In afwachting van ….. – IK

Een andere manier om het leven van alledag te ervaren en te beleven is een rondrit met de ‘circular train’. Op het hoofdstation van Yangon horen we dat een rondrit op dit moment niet mogelijk is omdat de lijn verbeterd gaat worden. Ongeveer halverwege het traject zijn de werkzaamheden al begonnen, dus we kunnen tot dat punt en dan weer terug. Zo afgesproken betalen we onze 200 Myanmarese kyat (1€ = ongeveer 1.500 kyat) en kunnen we voor iets meer dan een dubbeltje ongeveer drie uur reizen. Hoever dat is in kilometers is niet belangrijk. Deze trein wordt vooral gebruikt door lokale mensen die of in de buitenwijken wonen en hun spullen verkopen in de stad of wonen in de stad en familie hebben op het platteland. Hoewel de toeristen deze trein ook hebben ontdekt, is de trein dusdanig lang dat je elkaar niet meer terug ziet. Je kijkt je ogen uit.

Verkoop in de trein – RK 

Op lange banken onder de open ramen zitten mensen gezellig dicht bij elkaar. Slippers op de grond en met de benen lekker in kleermakerszit maakt iedereen het zich gemakkelijk. Dit is met recht ‘life in the slow lane’. De trein stopt bij elk gehuchtje en overal stappen mensen in of uit, al dan niet vergezeld van hun koopwaar. Ondertussen bevolken de handelslui het middenpad. Vrouwen met manden op hun hoofd vol lekkers stoppen desgevraagd en gaan gemoedelijk op een eveneens meegebracht krukje zitten zodat ze gemakkelijk met de mand op schoot een maaltijd kunnen klaarmaken. Uit allerlei bakjes en zakjes worden ingrediënten verzameld, die vervolgens worden samengevoegd op een (plastic) schaaltje. Een paar stokjes erbij en het smikkelen kan beginnen. Na de maaltijd verdwijnt het schaaltje even zo vrolijk door het open raam.

In de trein – RK

Langs de lijn is het dan ook een grote vuilnisbelt. Ze hebben hier wat dat betreft nog een lange weg te gaan. Verder zien we waterverkopers, fruitverkopers en niet te vergeten de betelnoot verkopers.

Verkoop van betelnoot pakketjes – RK

Mannen met smoezelige bakjes waarin de bladeren liggen die gevuld worden met een ritueel aan snufjes en kwastjes om tenslotte tot een klein frommeltje gevouwen te worden. Het past precies in je holle kies (of je wangzak) en menigeen, zowel mannen als vrouwen, zie je hier serieus gebruik van maken. Het vruchtvlees van de betelnoot (zaden van de betelpalm) wordt samen met gebrande kalk en/of met toevoeging van tabak en bepaalde kruiden gekauwd. Om de bittere smaak te verzachten kun je nog een beetje honing of iets anders zoet toevoegen. Misschien heeft elke verkoper wel een eigen speciaal ingrediënt voor zijn kauwpakketje? Speeksel en kalk zorgen voor een snelle opname van de verslavende stof areciline, waardoor je je prettig gaat voelen. Terwijl wij aandachtig toekijken hoe het een en ander wordt bereid, lachen slechte gebitten met rode tanden ons vrolijk toe. Ook eens proberen? Toch maar niet, wij zijn niet zo gecharmeerd van een rode mond met rode inhoud. Bovendien is het erg slecht voor je gebit, kun je er misselijk van worden of buikloop van krijgen en is de kans op hartkloppingen vergroot. Dit zijn nog maar de mindere bijwerkingen. Het genotsgevoel moet wel behoorlijk zijn of geeft het de mens gewoon wat te doen tijdens de sociale onderonsjes?

Terug in Yangon hebben we de beleving beleefd. We hebben ons ondergedompeld in de lokale cultuur en hebben ons grote glas (lokaal) bier op en top verdiend.

Drie dagen Yangon zijn voorbij in een vloek en een zucht. Hoewel Yangon tegenwoordig niet meer de hoofdstad in van Myanmar, is het wel de grootste stad van het land met alle ‘hustle and bustle’ die daarbij horen.

Sinds 2005 is Naypyidaw de officiële hoofdstad, maar als zodanig wordt zij tot op heden niet erkend door de V.S. en België. Waarom een hoofdstad verplaatsen, vraag je je af? De verantwoordelijke Birmese generaal (aan de macht van 1992-2011) had indertijd zijn naam al veranderd in Than Shwe, hetgeen ‘miljoenen goud’ betekent. Met het verhuizen van de hoofdstad wilde hij nog meer aanzien verwerven. Hij wilde niet onderdoen voor andere koninklijke heersers die op deze manier een nieuwe machtszetel en politiek charisma op wilden bouwen. Nay Pyi Daw betekent dan ook letterlijk ‘zetel der koningen’. Wat een honger naar macht en glorie al teweeg kan brengen, nietwaar?

Shwedagon Pagode – RK

Wij laten de nieuwe hoofdstad voor wat hij is en duiken onder in het bruisende Yangon. Volgens het web zijn er een aantal bezienswaardigheden die we beslist moeten zien. Met stip bovenaan is dat natuurlijk de Shwedagon Pagoda,  een schitterende en één van de belangrijkste Boeddhistische bedevaartoorden, waarin de 98 meter hoge centrale pagode de absolute blikvanger is. Het verhaal gaat dat 2600 jaar geleden, ten tijden dat prins Siddhartha in India Boeddha was geworden, hij van twee Birmaanse kooplui wat honing kreeg aangeboden. Als dank trok de nieuwe Boeddha acht haren uit zijn hoofd zodat deze in het geboortedorp van de kooplui in een altaar konden worden geplaatst. De kooplui (broers) brachten de haren naar hun koning, de koning van Okkalapa (het huidige Yangon), die op zijn beurt onmiddellijk overging tot de bouw van een pagode waarin deze acht haren, in een gouden kistje, een plaats kregen naast de relikwieën van drie eerdere Boeddha’s. Dat hier overblijfselen van vier verschillende Boeddha’s bewaard worden, maakt deze tempel zo bijzonder.

Naast monniken ook veel nonnen – RK

De oorspronkelijke pagoda of stoepa was (maar) 9 meter hoog. De eerste buitenlandse bezoeker na de bouw, de Indiase keizer Ashoka (268-232 BC), trof echter geen mooie hommage aan het Boeddhisme aan, maar een overgroeide en verwaarloosde ruïne. Hij besloot daarom deze grondig op te knappen. In 1469 verhoogde koningin Shinsawbu de stoepa tot 90 meter en bovendien schonk ze haar gewicht in goud (40 kg) om het bouwsel te vergulden. Haar schoonzoon ging nog een stapje verder en schonk vier keer zijn eigen gewicht plus dat van zijn vrouw in goud. Vanaf die tijd wedijverden opeenvolgende koningen met elkaar door de pagode, na aardbevingen of andere calamiteiten, telkens opnieuw te herbouwen en te vergulden. Het eindresultaat is een pagode die meer dan tien zo hoog is als de oorspronkelijke. Het resultaat mag er zijn!

Samen zingen – RK

We leren dat de pagode uit verschillende onderdelen bestaat, t.w. de basis of de plint, drie achthoekige terrassen waarop alleen monniken en mannen mogen lopen, de sectie met de duidelijk zichtbare banden, een bel-vormig deel, een omgekeerde bedelnap, een lotusbloem, een knop van een bananenbloem, een paraplu, een vaantje in de vorm van een vlag en tenslotte de diamant (diamanten knop). Je moet misschien je fantasie een beetje gebruiken, maar dan zie je het. Elk facet heeft zo z’n eigen verhaal en symboliek. De laatste drie zijn bovendien ook nog eens (onzichtbaar voor het blote oog) enorm rijk gedecoreerd met ruim 3000 versierde gouden bellen en bijna 8000 diamanten en andere waardevolle stenen. Helemaal bovenin op de diamant zit een zelfs een enorme diamant van 76 karaat (15 gram). Al die bellen en glimmers bij elkaar zorgen voor een heldere schittering en een lieflijk geklingel.

Foto van de rijkdom in de ‘paraplu’ – IK 

Elke vier jaar wordt de pagode gerestaureerd. Het bladgoud (in totaal zo’n 50.000 kilo!!) wordt dan bijgewerkt en de edelstenen van de paraplu, het vaantje en de diamant, worden indien nodig vastgezet en zonodig worden er enkelen toegevoegd. Alles wat gebruikt wordt is afkomstig uit donaties. Vanaf de grond is al die pracht inderdaad niet zichtbaar, maar tijdens de laatste restauratie zijn er foto’s gemaakt die nu op het terrein te bezichtigen zijn.

Met ‘thanaka’ op het gezicht – RK

Na de eerste ‘ooh’s en aah’s van onze kant is het tijd voor een rondgang. Deze pagode is indrukwekkend in al haar grootsheid en glans. Ik hoor dat het de bedoeling is dat je met de klok meeloopt, maar ik geloof dat niemand zich daar echt aan stoort. Veel mensen nemen de tijd om te genieten, te kijken, te fotograferen. Ze brengen offers, bidden langdurig en met verve of reciteren hardop uit heilige geschriften. Er is zoveel te zien! 

Er is zoveel te zien – RK

De meeste gelovigen hier zijn Theravada (tradities van de ouderen) Boeddhisten, waaronder opvallend veel Thai. De vlucht vanuit Bangkok bedraagt slechts een uur, waardoor dit wonder een unieke trip is voor een weekend of een kleine vakantie.

De maandag-hoek – RK

Het is belangrijk om te weten op welke dag je bent geboren, aangezien dit je hemellichaam bepaald. Er zijn acht hemellichamen (woensdag wordt in tweeën gedeeld), die elk weer door een dier worden gerepresenteerd. De garuda (deels mens, deels adelaar) voor zondag, de tijger voor maandag, dinsdag heeft de leeuw, woensdag 1e helft is een olifant met slagtanden, terwijl de 2e helft wordt vertegenwoordigd door de olifant zonder slagtanden, donderdag is de muis, vrijdag de cavia  en zaterdag tenslotte de naga (half mens, half cobra). Ik ben, dacht ik, op een donderdag geboren en moet dus zoeken naar de ‘Thursday corner’ om ‘mijn’ Boeddha inclusief ‘mijn’ muis te vinden. Volgens het ene land ben ik een rat, volgens het andere geloof een muis, ik ontkom maar niet aan een bepaald imago.

Offeren – RK

Zo vind je in elke van de acht hoeken een Boeddha waar gelovigen bloemen offeren en water over ‘hun’ Boeddha schenken, terwijl ze tegelijkertijd hun gebeden opzeggen en hun wens(en) uitspreken. Achter het beeld staat een beschermengel en onder het beeld vind je het dier wat bij die betreffende dag past. Ook het dier wordt in het gehele ritueel niet vergeten. Interessant om over al die gebruiken te horen en ze vervolgens ook daadwerkelijk te zien. Al met al hebben we hier een hele tijd doorgebracht zonder dat de omgeving gaat vervelen. Er valt vast nog veel meer te leren.

Prachtig! – RK